Wājawīja Saṃhitā (2) – Rozdział 36 – Instalowanie Śiwy

Śrī Kryszṇa powiedział:

1. „Czcigodny Panie, pragnę usłyszeć o najwyższym obrzędzie ustanowienia – zarówno liṅgi, jak cielesnego wizerunku (bera), tak jak został on ustanowiony przez Śiwę”.

Upamanju powiedział:

2. „W dniu pomyślnym, sprzyjającym Jaźni, w jasnej połowie miesiąca, należy – zgodnie z nauką pism śiwaickich – wykonać liṅgę o właściwych proporcjach.
3. Następnie, po wybraniu miejsca pomyślnego i zbadaniu gruntu, należy wykonać dziesięć czynności obrzędowych, poprzedzonych ustaleniem właściwych znaków rytualnych.
4. Spośród tych dziesięciu czynności najpierw należy uczcić Winājakę (Ganeśa); po oczyszczeniu miejsca i dopełnieniu obrzędów wstępnych należy przenieść liṅgę do miejsca obmycia.
5. Złotym rylcem, zanurzonym w roztworze szafranu lub podobnych substancji, należy wyrysować znaki zgodnie z zasadami traktatów rzemiosła sakralnego.
6. Następnie należy oczyścić liṅgę wraz z podstawą, używając wody zmieszanej z ośmioma lub pięcioma rodzajami gliny obrzędowej, a także pięcioma produktami krowimi.
7. Po uczczeniu liṅgi wraz z ołtarzem należy przenieść ją do zbiornika wodnego i dokonać obrzędu zanurzenia.
8. Obrzęd ten winien się odbyć w czystym, pięknie ozdobionym pawilonie, wyposażonym w bramy i zasłony oraz otoczonym girlandami z trawy darbha.
9. Pawilon powinien być zaopatrzony w osiem symbolicznych słoni kierunków, osiem naczyń dla strażników stron świata, osiem znaków pomyślności, a strażnicy kierunków powinni zostać należycie uczczeni.
10. Pośrodku należy ustawić obszerny tron (pīṭha) – wykonany z metalu lub drewna – uformowany w kształt lotosu.
11. Następnie należy uczcić czterech strażników bram w ustalonym porządku: Bhadrę, Wibhadrę, Sunandę i Winandę.
12. Po obmyciu i uczczeniu liṅgi wraz z ołtarzem należy ją szczelnie owinąć dwiema tkaninami oraz wiązkami trawy kuśa.
13. Następnie, przy powolnym doprowadzaniu wody, liṅgę układa się na tronie w pozycji rytualnej: z wierzchołkiem skierowanym ku wschodowi, z otworem odpływowym skierowanym ku dołowi oraz z podstawą umieszczoną po stronie zachodniej.
14. Tak przygotowaną liṅgę, obdarzoną wszelką pomyślnością, należy pozostawić w obrzędzie zanurzenia na jedną, trzy lub pięć nocy.
15. Po upływie tego czasu, po ponownym oczyszczeniu i uczczeniu jak wcześniej, należy przenieść ją uroczyście, w procesji świątecznej, do miejsca spoczynku.
16. Należy tam przygotować miejsce spoczynku dla liṅgi pośrodku mandali; po obmyciu liṅgi czystą wodą należy czcić liṅgę kolejno, zgodnie z ustalonym porządkiem obrzędu.
17. W kierunku północno-wschodnim należy narysować diagram lotosu na starannie oczyszczonej ziemi; po oczyszczeniu naczynia Śiwy należy tam przywołać i czcić Śiwę.
18. Następnie, zgodnie z regułą, należy utworzyć biały lotos pośrodku ołtarza, a po jego zachodniej stronie narysować lotos Ćaṇḍiki.
19. Posłanie należy przygotować z tkanin lnianych lub innych świeżo utkanych materiałów, bądź też z kwiatów albo trawy darbha; po jego ułożeniu należy złożyć na nim kwiat ze złota.
20-22. Następnie należy przynieść tam liṅgę przy dźwiękach wszelkich pomyślnych tonów; owinąwszy ją dwiema czerwonymi tkaninami oraz wiązką trawy kuśa wraz z podstawą należy ją ułożyć na posłaniu, tak jak wcześniej; z przodu należy narysować lotos, a na jego płatkach – zgodnie z porządkiem – ustawić naczynia mocy wiedzy (widjeśa-kalaśa) oraz pośrodku naczynie Śiwy zwane wardhanī; następnie najlepsi spośród dwukrotnie narodzonych mają złożyć ofiary ogniowe wokół potrójnego lotosu.
23. Osiem postaci (mūrti) należy ustanowić wokół, poczynając od wschodu; albo też cztery postacie w czterech kierunkach, a recytujący i ofiarnicy winni być biegli w nauce własnej Wedy i w powtarzaniu mantr.
24. Ofiary ogniowe składa się kolejno czterem postaciom, poczynając od Brahmy; mistrz obrzędu (daiśika) odprawia główną ofiarę jako pierwszy, stojąc po stronie północno-wschodniej albo zachodniej.
25. Główną ofiarę należy wykonać z siedmiu substancji, zgodnie z porządkiem; pozostali bramini składają ofiary w ilości równej połowie lub jednej czwartej ofiar mistrza.
26. Albo też sam nauczyciel (guru) może wykonać jedyną główną ofiarę; po uprzednim złożeniu ofiary pełnej (pūrṇāhuti) składa się następnie sto osiem ofiar z klarowanego masła.
27. Następnie, wypowiadając mantrę podstawową, należy położyć na szczycie liṅga rytualny gest dłoni zwany „gestem Śiwy” (śiwa-hasta); po czym składa się ofiary kolejno w liczbie stu, pięćdziesięciu lub dwudziestu pięciu, z użyciem siedmiu substancji.
28. Po każdej ofierze należy dotknąć liṅgi oraz ołtarza; na końcu składa się ponownie ofiarę pełną i zgodnie z porządkiem rozdaje dary ofiarne (daksziṇā).
29. Kapłan oraz architekt sakralny (sthāpati) otrzymują połowę lub jedną czwartą daru należnego nauczycielowi; połowę z tego rozdaje się pozostałym uczestnikom obrzędu, wedle możliwości.
30. Następnie w dole rytualnym umieszcza się złotego byka albo wiązkę trawy kuśa; kamień Brahmana (brahmaśilā) oczyszcza się gliną, popiołem, pięcioma substancjami krowimi oraz czystą wodą.
31-32. Oczyszczony i namaszczony sandałem kamień Brahmana należy złożyć w jamie; po wykonaniu rytualnego nałożenia mantr na dłonie (karanjāsa) z wypowiedzeniem imion dziewięciu Mocy (śakti),należy – zgodnie z regułą pism śiwaickich – rozsypać na kamieniu Brahmana minerały, takie jak orpiment (haritāla), wraz z wonnościami, ziarnami i ziołami leczniczymi.
33. Po ustanowieniu liṅgi należy polać ją białym sokiem drzewnym; gdy to zostanie wykonane, sok należy usunąć, a liṅgę umieścić na kamieniu Brahmana (brahmaśilā).
34. Następnie, używając mantry podstawowej, należy umieścić odpowiedni element po stronie wschodniej lub północnej; potem połączyć podstawę (piṇḍikā), przywołując podstawową mantrę mocy.
35. Po wykonaniu związania odpowiednimi substancjami i oczyszczeniu miejsca, należy złożyć ofiarę powitalną (arghja) oraz kwiaty, a następnie ponownie zasłonić przestrzeń rytualną zasłoną.
36. Wówczas, zgodnie z regułą, należy wykonać obrzędy namaszczenia i pozostałe czynności przed liṅgą; po przyniesieniu jej z miejsca spoczynku ustawia się kolejno naczynia rytualne (kalaśa).
37. Rozpoczynając wielką ceremonię (mahāpūdźā), należy uczcić dziesięć naczyń; przywołując mantrę Śiwy, należy sięgnąć do wody z naczynia Śiwy (śiwakuṃbha).
38. Znawca mantr, łącząc kciuk i palec serdeczny, nabiera wody i skrapia nią liṅga, dotykając jej północno-wschodniej strony.
39. Następnie wykonuje się kolejno rytualne umiejscowienie mocy (śakti), wiedzy (widjā) oraz władców wiedzy (widjeśa) u podstawy liṅga; po czym obmywa się je wodą poświęconą Śiwie.
40. Potem obmywa się podstawę i liṅgę wodą z naczynia wardhanī oraz z naczyń władców wiedzy; po czym urządza się tron, podpory i wszystkie pozostałe części potrzebne do osadzenia liṅgi.
41. Po wykonaniu nałożenia pięciu mocy, należy kontemplować jaśniejącą liṅgę; stojąc z dłońmi złożonymi w geście czci i będąc zwróconym ku wschodowi lub północy, należy bezpośrednio przywołać Śiwę wraz z Jego Małżonką.
42. Należy wyobrazić sobie Pana przybywającego wraz z Boginią, jadącego na królewskim byku albo zstępującego z nieba w powietrznym rydwanie, wspaniale ozdobionego i otoczonego pomyślnymi dźwiękami.
43. Otaczają Go Brahmā, Wiszṇu, Maheśwara, Słońce, Indra oraz inni bogowie i istoty niebiańskie; z ciałami przepełnionymi radością, z dłońmi złożonymi nad głowami, wychwalają Go, tańczą i składają pokłony.
44. Następnie, po wykonaniu pięciu czynności czci, należy zakończyć obrzęd; ponad tą pięcioczęściową formą czci nie istnieje wyższy rytuał.
45. Ustanowienie wizerunków (pratimā) należy przeprowadzać całkowicie tak samo jak ustanowienie liṅgi; w czasie obrzędu ujawnienia i uaktywnienia cech wizerunku (lakszaṇoddhāra) dokonuje się rytualnego „otwarcia oczu” wizerunku.
46. Podczas obrzędu zanurzenia i spoczynku w wodzie wizerunek należy ułożyć twarzą ku dołowi; po zanurzeniu w wodzie naczynia, mantrami należy osadzić go w sercu.
47. Ustanowienie wizerunku wraz z wykonaniem właściwego miejsca (ālaja) uznawane jest za najwyższe; jeśli zaś miejsce nie zostało jeszcze wykonane, ten, kto jest do tego zdolny, powinien najpierw je wznieść, a dopiero potem odprawić obrzęd ustanowienia.
48. Jeśli ktoś nie jest w stanie najpierw wznieść świątyni, powinien ustanowić liṅgę albo wizerunek (bera), a dopiero później – stosownie do swoich możliwości – wykonać przybytek Śiwy.
49. Teraz przejdę do opisu najwyższego obrzędu ustanowienia w kulcie domowym, wykonywanego po sporządzeniu mniejszego wizerunku (bera) albo liṅgi posiadającej wymagane cechy.
50. Gdy nadejdzie północny bieg słońca (po przesileniu zimowym) i w pomyślny dzień jasnej połowy miesiąca, należy w sprzyjającym miejscu ustanowić Boginię, a następnie – jak poprzednio – narysować diagram lotosu.
51. Rozsypawszy liście, kwiaty i inne ofiary, należy pośrodku umieścić naczynie (kumbha), a wokół niego, w czterech kierunkach, ustawić cztery kolejne naczynia.
52. W pięciu naczyniach należy osadzić Pięciu Brahmanów wraz z ich nasionami-mantrami; po uczczeniu ich, ukazaniu gestów (mudrā) i wykonaniu obrzędu ochronnego, należy przejść dalej.
53. Oczyszczone jak poprzednio – liṅgę lub wizerunek należy ustawić na znakomitym siedzeniu po stronie północnej, przykrywając je kwiatami.
54. Po złożeniu kwiatu na jego czubku lub głowie należy je skropić wodą przeznaczoną do pokropienia; następnie ponownie uczcić je kwiatami, poprzedzając to okrzykami zwycięstwa.
55. Następnie należy obmyć je wodą z naczyń od Īśāny do Widjā wypowiadając mantrę podstawową; potem wykonać nałożenie pięciu mocy i odprawić obrzęd czci tak jak wcześniej.
56. W tym miejscu należy codziennie czcić Trójokiego Pana wraz z Boginią; albo też można ustanowić tylko jedno naczynie, wyposażone w mantrę i postać.
57. Umieściwszy je pośrodku lotosu, wszystkie pozostałe czynności należy wykonać tak samo jak poprzednio; jeśliliṅga jest poważnie uszkodzona, należy ją oczyścić i ustanowić na nowo.
58. Uszkodzoną liṅga należy pokropić wodą rytualną, a te nieuszkodzone – czcić w zwykły sposób; liṅgi zwane bāṇa¹ nie wymagają obowiązkowego ustanowienia; można je ustanowić lub pominąć ten obrzęd, wedle uznania.
59. Albowiem bāṇa liṅga zostały uprzednio uświęcone przez samego Śiwę; pozostałe liṅga należy ustanawiać jedynie wtedy, gdy zostaną rozpoznane jako podobne do bāṇa.
60. W przypadku liṅga samoistnie objawionych (swajaṃudbhūta), boskich lub należących do wieszczów (ārsza), postępuje się w ten sam sposób; jeśli brak podstawy, należy ją ustanowić i wykonać obrzęd pokropienia (saṃprokszaṇa).
61. Tam należy czcić Śiwę; dla takich liṅg nie ustanawia się jednak obrzędu pełnej konsekracji. Liṅga spalone, osłabione lub z uszkodzonymi częściami należy wrzucić do zbiornika wodnego.
62. Jeśli uszkodzony wizerunek można połączyć, należy go naprawić i dopiero wtedy dokonać ustanowienia; jeśli zaś bera lub liṅga są niekompletne, najpierw oddaje się cześć Bogu, a dopiero potem wykonuje dalsze obrzędy.
63. Należy rytualnie odesłać Boga z wizerunku i zachować Go w sercu; albo też dokonać właściwego aktu porzucenia. Gdy kult został przerwany na jeden dzień, należy wykonać czczenie podwójne.
64-65. Gdy przerwa trwała dwa dni, należy odprawić wielką ceremonię czci; po niej wykonuje się obrzęd pokropienia (saṃprokszaṇa). Jeśli kult był zaniedbany przez miesiąc lub dłużej, jedni uznają, że należy przeprowadzić ponowne ustanowienie, inni zaś twierdzą, że wystarczy sam obrzęd pokropienia; w tym obrzędzie, jak poprzednio, Boga rytualnie odsyła się z liṅgi.
66-67. Następnie obmywa się liṅgę, stosując kolejno osiem lub pięć środków oczyszczających: glinę z wodą oraz produkty krowie; po czym dokonuje się ostatecznego oczyszczenia wodą przefiltrowaną przez trawę darbha, a potem kropi wodą do pokropień (prokszaṇī) sto osiem razy wypowiadając mantrę podstawową; z kwiatem i trawą kuśa w dłoni kładzie się rękę na szczycie liṅgi.
68. Pięciokrotnie wykonuje się pełny cykl stu ośmiu recytacji mantry podstawowej; po jego zakończeniu tą samą mantrą dotyka się liṅgi od szczytu do podstawy.
69-70. Po przywołaniu Boga, jak wcześniej, należy wykonać wielką ceremonię czci; jeśli nie ma dostępnej liṅgi – czy to nieustanowionej, czy znajdującej się w miejscu poświęconemu Śiwie, czy w wodzie – należy czcić Śiwę, Najwyższego Pana, w ogniu, w słońcu, w przestrzeni nieba.