Wājawīja Saṃhitā (2) – Rozdział 29 – Opis rytuałów Kāmja

Śrī Kryszna powiedział:

1. „O Panie, z Twoich ust usłyszałem naukę równą samej śruti: o codziennych i okazjonalnych obowiązkach tych, którzy schronili się u Śiwy.

2. Teraz pragnę usłyszeć o rytuałach kāma, czyli obrzędach spełniających życzenia, jeśli takie istnieją dla tych, którzy mają prawo praktykować Dharmę Śiwy. Proszę, opowiedz o nich teraz.”

Upamanju powiedział:

3. „Istnieją obrzędy dające owoce doczesne (tu, w tym życiu), obrzędy dające owoce pośmiertne, oraz takie, które dają oba te rezultaty jednocześnie. Te z kolei dzielą się na pięć rodzajów.
4. Jedne opierają się na czynnościach rytualnych; inne na praktykach ascetycznych; kolejne na recytacji i medytacji, a jeszcze inne obejmują wszystkie te elementy naraz.
5. Obrzędy oparte na działaniu różnią się między sobą – są to rytuały ognia, ofiary i formy czci (homa, dāna, arćana). Skuteczne są one tylko dla tych, którzy posiadają moc (duchową) i nie dają owoców tym, którzy jej nie mają.
6. A mocą tą jest posłuszeństwo wobec nakazu Śiwy, Najwyższego Atmana. Dlatego bramin, który pragnie owoców, powinien wykonywać obrzędy życzeniowe (kāmja) trzymając się tego nakazu.
7. Teraz opowiem o obrzędach życzeniowych, które dają owoce tu i w zaświatach, które są praktykowane zarówno przez Śiwaitów, jak i Māheśwarów¹ – jedni akcentują ich wewnętrzny aspekt, drudzy zewnętrzny, choć sam rytuał pozostaje taki sam.
8. Śiwa i Maheśwara nie różnią się zasadniczo; tak samo Śiwaici  i Māheśwarowie nie są od siebie oddzieleni.
9. Ci, którzy zwracają się ku Śiwie i czczą Go poprzez ofiarę wiedzy (dźńāna jadźa), nazywani są Śiwaitami; ci zaś, którzy czczą poprzez obrzędy działania (karma jadźńa), nazywani są Māheśwarami.
10. Dlatego Śiwaici powinni wykonywać praktyki wewnętrzne, a Māheśwarowie praktyki zewnętrzne; lecz sam sposób wykonywania rytuałów, które zaraz opiszę, nie różni się między nimi.
11. Po uprzednim sprawdzeniu miejsca zgodnie z zasadami – pod względem zapachu, koloru, smaku i innych cech – należy wybrać takie, które odpowiada pragnieniu serca. Niech będzie ono przyozdobione baldachimami i rozwieszonymi tkaninami.
12. Powierzchnię ziemi należy dokładnie oczyścić i wygładzić, aby była lśniąca jak wnętrze lustra. Następnie, zgodnie z nauką, należy wyznaczyć kierunek wschodni i zaznaczyć go jako pierwszy.
13. Należy przygotować maṇḍalę o wielkości jednej lub dwóch hasta. W jej granicach trzeba narysować nieskazitelny lotos o ośmiu płatkach, wraz z karṇiką (środkowym okręgiem).
14. Mandalę powinno się obsypać sproszkowanymi substancjami – drogocennymi, złotymi lub innymi – zebranymi wedle możliwości, tak aby składała się z pięciu kręgów i była pełna blasku.
15. Na ośmiu płatkach lotosu należy umieścić siddhi (moce), a na ich „pręcikach” – moce wraz z ich energiami. Na ośmiu płatkach, począwszy od wschodu, należy umieścić Rudrę, Wāmę i pozostałych ośmiu bogów.
16. W środkowym okręgu (karṇikā) należy umieścić wyrzeczenie (wairāgja); w dziewięciu nasionach (bīdźa) mandali – dziewięć energii; w łodydze lotosu – Dharmę o naturze Śiwy, a u podstawy lotosu poznanie oparte na Śiwie.
17. Ponad centralnym okręgiem (karṇikā) należy umieścić trzy mandale: ognistą, słoneczną i księżycową; a ponad nimi – mandalę nazwaną „esencją wiedzy Śiwaitów”, obejmującą trzy zasadnicze tattwy.
18. Wszystkie miejsca (na mandali) powinny być wygodne, pięknie udekorowane kwiatami i otoczone pięcioma kręgami. Należy czcić tam Pana wraz z Ambą (Boginią).
19. Należy wizualizować bóstwo jako jaśniejące jak czysty kryształ, łagodne, o chłodnym blasku, z włosami splecionymi w ozdobny wieniec przypominający błyskawicę.
20. Jego szaty wykonane są ze skóry tygrysa, a lotosowe oblicze nieco uśmiechnięte. Jego dłonie, stopy i usta mają barwę czerwonych płatków lotosu.
21. Należy wyobrażać sobie Śiwę o pięciu twarzach, wyposażonego we wszystkie doskonałe znaki, ozdobionego wszelkimi boskimi ornamentami, uzbrojonego w boskie, doskonałe atrybuty i pokrytego wonnymi maściami.
22. Ma Ono pięć twarzy i dziesięć ramion, a na czole klejnot w kształcie półksiężyca. Jego wschodnia twarz jest łagodna i jaśnieje jak młode słońce.
23. Ozdobiona jest trzema oczami, podobnymi do rozwiniętych lotosów, i ma księżyc wpleciony we włosy. Jego prawa twarz promienieje barwą ciemnej, deszczowej chmury.
24. Jest groźna, z brwiami ściągniętymi w gniewnym wyrazie; jej trzy oczy obracają się krwawo, a długie kły i drżące usta nadają jej nieposkromiony wygląd.
25. Jego północna twarz lśni jak koral, ozdobiona jest niebieskimi puklami włosów; ma troje oczu i nosi księżyc jako ozdobę.
26. Zachodnia twarz jaśnieje blaskiem pełnego księżyca; jej troje oczu błyszczy, a lekki uśmiech sprawia, że jest ujmująco łagodna.
27. Piąta twarz jest niczym czysty kryształ, olśniewa jasnością księżycowej poświaty; jest niezwykle łagodna, a jej troje szeroko otwartych oczu promienieje.
28. Po prawej stronie bóstwo dzierży trójząb, topór, piorun, miecz i płonącą pochodnię; po lewej – węża, strzałę, dzwon, pętlę i hak.
29. Jego kończyny od stóp do kolan przeniknięte są energią niwrytti; od kolan do pępka – energią pratiszṭhā; od pępka do szyi – energią widjā; a czoło napełnia energia śānti.²
30. Powyżej tej energii znajduje się śāntjatītā, energia przekraczająca spokój, a ponad nią – najwyższa energia. Wszystko to stanowi postać Śiwy, która ogarnia pięć ścieżek kosmicznych (adhwā) i ucieleśnia pięć mocy/poziomów przejawienia (kalā).
31. Należy kontemplować postać Śiwy o pięciu twarzach: Należy kontemplować pięciotwarzową postać Śiwy: twarz Īśāna, która reprezentuje jego najwyższy, transcendentny aspekt; twarz Purusza, będącą odwiecznym i pierwotnym aspektem Śiwy; twarz Aghora, utożsamianą z jego sercem; oraz twarz Wāma, będącą jego ukrytym, wewnętrznym aspektem Maheśwary.
32. Jego twarz Sadjodźāta należy pojmować jako formę obejmującą trzydzieści osiem kalā. Forma Īśāna zawiera w sobie zbiór mātrikā (boskich liter), a zarazem jest formą pięciu Brahmanów (pańćabrahma).
33. Całość tej postaci należy rozumieć jako zrodzoną z oṃkāry, połączoną z mocą haṃsa-śakti (moc oddechu i świadomości), a także z mocą ićczā-śakti (mocą woli), która wznosi i ożywia całą mandalę.
34. Z prawej strony obecna jest dźńāna-śakti (moc poznania), a z lewej – krijā-śakti (moc działania). W ten sposób cała postać składa się z trzech zasad (tattw), ujawniając się jako postać Sadāśiwy, uosobienie wiedzy.
35. Po ustanowieniu tej formy pełnej energii i po jej odpowiednim, stopniowym rozwinięciu, należy oddać jej cześć zgodnie z regułami, aż do ofiary wody (argha), recytując mantrę podstawową.
36. Następnie przywołuje się samego Śiwę w jego ucieleśnionej formie, wraz z najwyższą Mocą (Śakti), Mahādewa – ponad istnieniem i nie-istnieniem, poza wszelkimi formami.
37. Przygotowawszy pięć rytualnych przedmiotów (pańćopakaraṇa), należy wielbić Najwyższego Pana z pomocą mantr Brahmy i sześciu mantra pomocniczych (ochronnych) (szaḍaṅga),³ a następnie za pomocą mātrikā (boskich liter).
38. Należy wielbić Najwyższego poprzez świętą sylabę (praṇawa, om), mantrę Śiwy, mantry połączone z jego Mocą, a także mantrami pokoju (śānti) i wszystkimi innymi mantrami wedyjskimi.
39. Należy czcić Najwyższego Pana mantrą Śiwy lub samą praṇawą, wykonując rytuał od wody do obmycia ust (pādja aż do mukha wāsānta), bez potrzeby wcześniejszego ustanawiania posągu.
40. Następnie rozpoczyna się pūdźā pięciu kręgów (pańćāwaraṇa-pūdźā), zgodnie z ustalonym porządkiem.