Wājawīja Saṃhitā (2) – Rozdział 27 – Rytuał ofiarowania

Upamanju powiedział:

1. Teraz opowiem o czynnościach związanych z ogniem ofiarnym wykonywanych w kuṇḍa (dołku ofiarnym), albo na sthaṇḍila (podwyższonej platformie), albo też na wedi (ołtarzu). Ogień można umieścić w żelaznym naczyniu albo w nowym, pomyślnym glinianym garnku.
2. Po przeniesieniu ognia zgodnie z przepisami oraz po jego rytualnym oczyszczeniu należy czcić Mahādewę, a potem rozpocząć obrzęd homa.
3. Kuṇḍa (dołek ofiarny) może mieć szerokość dwóch hasta¹ (jedna hasta to ok. 45 cm), albo jedną hastę. Wedi (ołtarz) wykonuje się w kształcie koła albo kwadratu.
4. Wewnątrz kuṇḍa przygotowuje się lotos o ośmiu płatkach. Jego wysokość powinna wynosić cztery aṅgule (7-8 cm), lub ewentualnie dwie.
5. Centralne wgłębienie („pępek”) ma mieć wysokość równą dwóm witasti (40-44 cm). Aṅgula jest obliczana jako odległość między środkowym zgięciem palca środkowego a jego dalszym stawem.
6. Dwadzieścia cztery aṅgula tworzy kara (hasta). Wokół ołtarza wykonuje się trzy, dwie lub jedną mekhalā (okrężny wał ziemny).
7. Należy to przygotować tak, aby było piękne, gładkie i stabilne – z odpowiednio dobranej gliny. Przejście (kanał) należy uformować tak, aby było podobne do liścia drzewa Aśwattha albo do dolnej wargi słonia.
8. Wykonuje się je po zachodniej albo południowej stronie mekhalā (nasypu). Powinno być piękne, nieco niższe od ognia, delikatnie unoszące się ku końcowi.
9. Po stronie skierowanej ku kuṇḍa pozostawia się niewielką przerwę w mekhalā (wale ziemnym). Nie ma ustalonej wysokości ołtarza (wedi) – może być z gliny albo z piasku.
10. Okrągłe miejsce ofiarne spryskuje się mieszanką krowiego nawozu i wody. Wymiary misy rytualnej nie są określone. Kuṇḍa należy wykonać z gliny. Ołtarz smaruje się mieszanką krowiego nawozu i wody.
11. Naczynie trzeba obmyć i rozgrzać ogniem. Materiały ofiarne oczyszcza się przez pokropienie wodą. Następnie, zgodnie z zasadami własnej szkoły rytualnej (swa-sūtra), kreśli się linie na kuṇḍa i wokół niego.
12. Po pokropieniu miejsca przygotowuje się podłoże dla ognia z trawy darbha lub z kwiatów. Potem gromadzi się wszystkie substancje potrzebne do wielbienia (arćana) i do ofiary ogniowej (homa).
13. To, co należy umyć, powinno zostać umyte, a to, co wymaga pokropienia, należy pokropić i oczyścić. Następnie przynosi się ogień w naczyniu pomocniczym. Ogień może być uzyskany z kryształu, soczewki itp. albo przez pocieranie drewna, albo przyniesiony z domu śrotrija (uczonego w Wedach).
14. Można także przynieść inny ogień, odpowiednio poświęcony. Ogień ten należy obejść trzykrotnie zgodnie z ruchem słońca wokół kuṇḍa i ołtarza, poruszając się stopniowo dookoła.
15. Recytując bīdźa mantrę ognia, ogień należy umieścić na jego miejscu ofiarnym – albo przez kanał (joni-mārga),² albo prosto od frontu, będąc twarzą zwróconą ku niemu.
16. Siedząc przy owym kanale (przejściu), adept powinien przyjrzeć się ogniowi i wyobrazić sobie, że ogień wewnętrzny, spoczywający w jego własnym pępku, wydobył się jak iskry z tego otworu i wszedł w ogień zewnętrzny.
17. Następnie powinien rozważać, że ten wewnętrzny ogień wniknął w ogień zewnętrzny o kształcie dysku. Zgodnie z przepisem jego własnej tradycji rytualnej (sūtry) powinien recytować mantrę podstawową i wykonać obrzędy Anwādhāna³ oraz Ādźja saṃskāra.⁴
18. Po oddaniu czci wizerunkowi Śiwy, stojącemu po stronie południowej, powinien wykonać rytuał mantra-njāsa z użyciem masła (ghryta) i wykonać mudrę znaną jako „krowa”.
19. Łyżki ofiarne sruwa i sruk powinny być wykonane z metalu, ale nie z brązu, żelaza ani ołowiu. Mogą być także wykonane z drewna ofiarnego (jadźńa-dāru),⁵ zgodnie ze Smryti (pismami) i zasadami rzemieślników.
20. Liście świętego drzewa⁶ (brahmawryksza) używane w rytuale powinny być pozbawione dziur. Powinny być wygięte pośrodku (tak, aby środek był podniesiony).
21. Te liście należy oczyścić poprzez pocieranie trawą darbha, ogrzać nad ogniem, a następnie ponownie pokropić wodą, zgodnie z zasadami własnej tradycji rytualnej(sūtry) adepta i w imię Śiwy.
22. Następnie powinien złożyć ofiary do ognia za pomocą ośmiu bīdźa mantr, aby dokonać oczyszczenia ognia. Siedem bīdźa odpowiada siedmiu jego językom (płomieniom): bhruṃ, stuṃ, bruṃ, śruṃ, puṃ, ḍruṃ i następnie druṃ.⁷
23. Każdy z siedmiu języków ognia ma swoją własną bīdźa. Środkowy język ma trzy płomienie i jest zwany tri-śikhā. Język wschodni ma barwę żółtą.
24. Płomień w południowym wschodzie jest czerwony; ten w południowym zachodzie – czarny; inny jest jasny i świetlisty. Język w kierunku północno-zachodnim, zwany marut-dźihwā jest czysto świetlisty zgodną ze swoją nazwą.⁸
25. Po wypowiedzeniu odpowiadających im bīdźa mantr należy wymienić ich nazwy i wykonać ofiarę kończącą się formułą swāhā, w odpowiedniej kolejności. Klarowane masło (ādźja) należy składać jako āhuti (ofiara z płynnego masła wlewana do ognia) dla każdego języka ognia z osobna, zgodnie z ich mantrami.
26. W środku rytuału powinno się trzykrotnie złożyć āhuti,⁹ recytując: „raṃ wahnaje ti swāhā”, używając albo klarowanego masła, albo gałązek ofiarnych. Następnie wykonuje się rytuał pariszećana (obmycia/oblewania ofiarnego).
27. Kiedy to zostanie wykonane, ogień staje się Śiwāgnim – ogniem Śiwy. Adept powinien pojmować go jako siedzibę Śiwy. Tam należy przywołać Pana i czcić Go w formie Ardhanārīśwara (pół-mężczyzna, pół-kobieta). Po pokropieniu wszystkiego aż do lampy (światła) powinien wykonać ofiarę z gałązek ofiarnych.
28. Gałązki ofiarne powinny pochodzić z palāśa lub innych drzew odpowiednich dla ofiary. Powinny mieć dwanaście aṅguli (20-22 cm). Nie mogą być powyginane, ani same z siebie wyschnięte. Kora powinna być nienaruszona, równa i bez przecięć.
29. Mogą też mieć dziesięć aṅguli i grubość małego palca. Mogą mieć również długość prādeśa.¹⁰ Jeśli takich gałązek nie można zdobyć, dowolne gałązki mogą być ofiarowane w ogniu.
30. Ādźja-āhuti (ofiara z masła) powinna zostać złożona na liściu, który ma kształt liścia dūrwā i szerokość czterech aṅguli. Następnie należy złożyć ofiarę z ugotowanego ryżu o wielkości aksza.¹¹
31. Jeśli to możliwe, należy ofiarować prażone ziarna (lādźā), ziarenka gorczycy, jęczmienia, sezamu, a także potrawy nasączone ghī, potrawy do lizania oraz potrawy do żucia.
32. Liczba ofiar wrzucanych do ognia (āhuti) powinna wynosić dziesięć, pięć lub trzy – zależnie od możliwości. Wystarcza nawet jedna āhuti.
33. Masło należy ofiarowywać za pomocą drewnianej łyżki sruwa,¹² a inne substancje drewnianą chochlą sruk¹³ lub ręką. Homa powinna być wykonywana w miejscu boskim lub świętym dla mędrców.
34. Jeśli nie ma pełnego zestawu substancji ofiarnych, można złożyć ofiarę za pomocą jednej substancji, ale z oddaniem. Jako zadośćuczynienie powinno się złożyć trzy āhuti, recytując mantrę.
35. Następnie należy napełnić sruk pozostałym po homa klarowanym masłem i położyć na nim kwiat. Sruwa należy umieścić nad nim, odwróconą do dołu, wraz z trawą darbha.
36. Przez korzeń trawy darbha (trzymany w dłoni) ghī powinno kapać kroplami wielkości ziarna jęczmienia, a adept recytuje mantrę zakończoną słowem wauszaṭ.
37. Po wykonaniu pūrṇāhuti powinien wykonać rytuał pokropienia wody, tak jak wcześniej. Następnie powinien rytualnie odprowadzić Pana i zachować ogień.
38. Albo, po rytualnym odprowadzeniu ognia, można go umieścić w „pępku” ołtarza (nābhi) i czcić go tam każdego dnia po odpowiednim zapaleniu. Albo też, przynosząc ogień drogą przewidzianą w śiwaickich pismach, należy pojmować go jako zrodzonego z łona bogini mowy (Wāgīśī), odpowiednio go konsekrować i czcić.
39. Poponownym dokonaniu obrzędu Anwādhāna (patrz przypis 3) należy położyć wokół ognia paridhi¹⁴ (święte patyki) i ponownie rozpalić ogień. Następnie należy ustawić naczynia w parach i czcić Śiwę.
40. Naczynie prokszaṇī (do pokrapiania) trzeba oczyścić i dopiero wtedy pokropić wodą pozostałe naczynia.
41-42. Naczynie praṇītā należy napełnić wodą i ustawić w kierunku północno-wschodnim. Wykonuje się następnie rytuały aż do ādźja-saṃskāra. Po oczyszczeniu sruk i sruwa trzeba wykonać obrzędy garbhādhāna,¹⁵ puṃsawana¹⁶ i sīmantonnajana¹⁷ (każdy z nich wraz z odpowiednią homa). Adept powinien wówczas postrzegać ogień tak, jakby ten ogień się właśnie narodził.
43. Ogień (Agni) należy wtedy wyobrażać sobie w postaci posiadającej trzy nogi, siedem rąk, cztery rogi, dwie głowy i trzy oczy, jego postać ma barwę miodu, rude warkocze i księżycem na czubku głowy.
44. Powinien być czerwony, z czerwonymi szatami i pokryty czerwonymi barwami; ozdobiony wieńcami i ozdobami; obdarzony wszystkimi znakami, z upawīta (świętą nicią) i trzema przepaskami (mekhalā).¹⁸
45. W prawej ręce trzyma sruk i sruwę, a w drugiej – żelazną maczugę (tomara), wachlarz z liści palmy (tāla-wrynta) i naczynie na klarowane masło.
46. Po takim wyobrażeniu narodzin ognia powinno się wykonać rytuał dźātakarma (obrzęd narodzin).¹⁹ Następnie usuwa się „pępowinę” ognia (nālāpanajana)²⁰ i wykonuje oczyszczenie z nieczystości poporodowej (sūtaka).²¹
47. Obrzęd nadania imienia odbywa się poprzez nadanie ogniowi imienia Śiwāgni wraz z odpowiednią āhuti. Po tym wykonuje się obrzęd odejścia rodziców (pitror wisardźana), następnie rytuały ćaula²² (pierwsze strzyżenie) i upanajana²³ (nadanie świętej nici).
48. Cały ten cykl obrzędów trwa aż do końca rytuału āptorjāma.²⁴ W ramach konsekracji wykonuje się homę z polewaniem masłem. Ogień pojmowany jest jako ten, który doprowadza ofiarę do pomyślności.
49. Następnie, wraz z bīdźa mantrą „raṃ”, należy dokonać pokropienia wodą dookoła. Potem wykonuje się rytualną cześć Brahmy, Wiszṇu, Śiwy, Īśa oraz ich boskich broni (czyli duchowych mocy ochronnych astra).
50. Następnie, zgodnie z przepisem, adept wyciąga ogień (tworzy od niego odgałęzienie) na potrzeby kadzidła i lampy, aby przygotować dalszą część rytuałów.
51. Następnie powinien przygotować wszystkie materiały ofiarne, począwszy od klarowanego masła, ustanowić āsanę (miejsce) dla ognia i tam, jak wcześniej, przywołać Pana i Boginię.
52. Po złożeniu czci Bogu i Bogini powinien wykonać rytuał aż do pūrṇāhuti. Ewentualnie, jeśli prowadzi życie zgodnie z zasadami śiwaickimi, może wykonać obrzęd ognia zgodnie z przepisem swojej własnej sūtry, ofiarowując go Śiwie – nie ma tu innej odrębnej reguły.
53. Należy zebrać i zachować popiół z Śiwāgni. Podobnie można zebrać popiół z ognia agnihotra lub z ognia używanego podczas ceremonii małżeńskiej.
54. Ogień, z którego zbiera się popiół, powinien być „dojrzały”, czysty i o przyjemnym zapachu. Krowi nawóz z którego robi się paliwo, powinien pochodzić od krowy o kasztanowej barwie (kapilā) i dobrze jest zebrać go w chwili, gdy spada, zanim dotknie ziemi.
55. Jeśli zbiera się nawóz, który już upadł na ziemię, należy odrzucić jego górną i dolną warstwę. Nie powinien być zbyt wodnisty, zbyt twardy ani wysuszony. Nie może mieć nieprzyjemnego zapachu.
56. Następnie należy uformować z niego kulki i wrzucić je do Śiwāgni lub innego ognia, recytując mantrę podstawową. Części niedopalone lub przepalone należy odrzucić, a biały popiół zebrać i rozetrzeć na proszek.
57. Popiół należy umieścić w odpowiednim naczyniu – metalowym, drewnianym, glinianym, kamiennym lub innym czystym i stosownym.
58. Naczynie z popiołem należy przechowywać w czystym, pomyślnym miejscu o równej powierzchni i strzec go jak cennego skarbu.
59. Nie należy dawać popiołu osobom niegodnym, ani kłaść go w miejscu nieczystym. Nie wolno go dotykać mając brudne ręce lub brudne części ciała; nie należy go lekceważyć ani przechodzić nad nim.
60. Dlatego popiół należy stosować wyłącznie z odpowiednimi mantrami i tylko w okolicznościach przewidzianych wcześniej. Nie wolno go przekazywać nikomu innemu.
61. Popiół należy zebrać zanim dokona się rytualnego odprowadzenia bóstwa. Po odprowadzeniu bowiem staje się on Ćaṇḍa-bhasmą.[22]²⁵
62. Po zakończeniu obrzędów ognia powinien wykonać ofiarę (balikarma) zgodnie z naukami Śiwa-śāstry lub według przepisów swojej własnej sūtry.
63. Następnie, na maṇḍali przygotowanej zgodnie z rytuałem, powinien ustanowić widjāsanę – siedzisko Wiedzy. Na tym miejscu umieszcza się widjā-kośę (symboliczne „naczynie Wiedzy”) i oddaje mu cześć kwiatami i innymi ofiarami.
64. Przed siedziskiem Wiedzy należy ustanowić także maṇḍalę dla guru. Po przygotowaniu tam właściwego miejsca powinien czcić nauczyciela kwiatami itd.
65. Następnie należy uczcić osoby godne czci, a głodnych nakarmić. Sam powinien spożyć czyste, właściwe jedzenie w spokoju i wygodzie.
66. Powinien spożyć to, co zostało ofiarowane jako naiwedja, lub to, co pozostało – z wiarą i bez chciwości, dla oczyszczenia Ātmana. Nie wolno spożywać tego, co zostało złożone dla Ćaṇḍy.
67. Takie same zasady obowiązują w odniesieniu do pachnideł, girland i innych ofiar. Jednak adept nie powinien w tym kontekście pomyśleć: „Ja jestem Śiwą”.
68. Po posiłku powinien wykonać āćamanę, a następnie medytować nad Śiwą w sercu, recytując mantrę podstawową. Pozostały czas powinien spędzić na rozmowach o naukach i opowieściach śiwaickich.
69. W pierwszej części nocy powinien wykonać piękną, uroczystą pūdźā, a następnie przygotować posłanie dla Śiwy i Śiwā.
70. Należy mentalnie lub fizycznie ofiarować pokarmy, potrawy, odzież, wonne maści, girlandy kwiatowe itd. – wszystkie w sposób piękny i stosowny.
71. Potem, zachowując czystość, powinien zasnąć u stóp Pana i Bogini. Gospodarz śpi tam ze swoją żoną; inni powinni spać osobno.
72. O świcie, po przebudzeniu się, powinien wypowiedzieć pierwszą sylabę mantry recytowanej o świcie. Oddawszy w myśli pokłon Panu, Ambā i jego Gaṇom, powinien przystąpić do porannych czynności.
73. Po obmyciu się należy obudzić Pana i Boginię dźwiękami boskich instrumentów, takich jak muszla i inne.
74. Następnie, przy pomocy świeżych, pachnących kwiatów, należy wykonać poranną pūdźā Śiwy i Śiwā oraz rozpocząć obrzędy tak, jak opisano wcześniej.