Upamanju powiedział:
1. Następnie, po rozpoznaniu zdolności ucznia, nauczyciel powinien dokonać oczyszczenia sześciu ścieżek, aby uwolnić go od wszelkich więzów.
2. W skrócie mówi się, że sześć ścieżek obejmuje kalā,1 tattwa,2 bhuwana,3 warṇa,4 pada5 oraz mantra.6
3. Mędrcy mówią, że ścieżka kalā zaczyna się od niwrytti i obejmuje pięć kalā; pozostałe ścieżki liczą po pięć, przeniknięte przez kalā.
4. Ścieżka tattw, rozciągająca się od Śiwatattwy po poziomy ziemskie, liczy dwadzieścia sześć zasad i ma naturę czystą oraz nieczystą.
5. Ścieżka światów, zaczynająca się od ādhāry i kończąca na unmanī, liczy sześćdziesiąt, pomijając podziały i podgrupy.
6. Pięćdziesiąt form Rudrów stanowi litery znane jako ścieżka liter; ścieżka słów ma liczne odmiany.
7. Na ścieżce mantr najwyższa wiedza przenika wszystkie mantry, lecz sama stoi ponad nimi – tak jak Śiwa nie jest liczony wśród tattw, będąc ich Panem.
8. Tak jak na ścieżce mantr nie jest On liczony, będąc ich Panem, tak ścieżka kalā ma naturę przenikania, a pozostałe ścieżki są przez nią przenikane.
9. Ten, kto nie poznał w istocie natury sześciu ścieżek, nie jest godzien dokonywać ich oczyszczenia.
10. Bez zrozumienia relacji przenikania i przenikanych nie można ich poznać; dlatego należy poznać naturę ścieżek oraz ich wzajemne zależności.
11. Dopiero po pełnym ich zrozumieniu powinno się wykonać oczyszczenie ścieżek, przygotowując – jak dawniej – maṇḍalę obejmującą obszar wokół kuṇḍy (ogniska rytualnego).
12. Na wschodzie należy narysować maṇḍalę pod naczynie ofiarne (kalaśa), o wielkości dwóch dłoni; następnie Śiwāćārja, obmyty i po rytuałach codziennych, wraz z uczniem wchodzi do maṇḍali.
13. Powinien tam wykonać, jak wcześniej, wielbienie Śambhu; powinien ofiarować połowę puddingu mlecznego przygotowanego z jednej āḍhaki (3.2 litra) ryżu.
14. Połowę należy ofiarować w homie, a resztę zachować; na maṇḍali przygotowanej przed nim lub pokrytej literami należy kontynuować rytuał.
15. Biegły w rytuałach nauczyciel powinien w tych naczyniach ustanowić obecność Brahmy, intonując mūla-głoski połączone z bindu i nādą – od sylaby na aż po sylabę ja.
16. Najlepszy znawca rytuału powinien je przygotować głoskami od „na” do „ja”; w środkowym naczyniu umieszcza Īśānę, a z przodu Puruszę.
17. Na południu Aghorę, na północy Wāmę, na zachodzie Sadjodźātę; ustanowiwszy ochronę i mudrę, dokonuje konsekracji naczyń.
18. Następnie rozpoczyna homę ogniem Śiwy, jak dawniej; należy ofiarować tę połowę puddingu, która była przeznaczona do homy.
19. Pozostałą część daje się uczniowi do spożycia; po wykonaniu tarpaṇy mantr, jak uprzednio, kontynuuje się rytuał.
20. Po złożeniu pełnej ofiary końcowej należy rozpocząć rytuał rozświetlenia, zaczynając od om, potem huṃ, następnie mūla-mantra i na końcu phaṭ.
21. W rozświetleniu końcową głoską jest swāhā; aṅgamantry (mantry pomocnicze) wykonuje się według porządku; każdą z nich ofiaruje się trzykrotnie.
22. Następnie, kontemplując ich świetliste formy, powinien złączyć trzy guṇy wraz z ich potrójną naturą za pomocą białego sznura przygotowanego przez bramińską dziewczynę.
23. Sznur powinien połączyć ze sznurem i zawiązać na czubku głowy ucznia; gdy uczeń stoi wyprostowany, sznur powinien sięgać aż do dużych palców u stóp.
24. Następnie należy poprowadzić ten sznur przez suszumnę; znawca mantr, trzymając mudrę śānti, powinien trzykrotnie ofiarować homę mūla-mantrą.
25. Ustanowiwszy w ten sposób obecność, powinien – jak wcześniej – uderzyć ucznia w serce i rozrzucić kwiaty.
26. Przyjmując świadomość i ofiarowawszy ją na końcu dwunastego miejsca, należy połączyć sznur ze sznurem i chronić go za pomocą astry w formie pancerza.
27. Następnie, okrywszy ten sznur, należy wyobrazić sobie ciało ucznia oplecione nim niczym pętem (pāśa) – jako troisty korzeń, z którego powstaje doświadczający, to, co jest doświadczane, i sam akt doświadczania.
28. Należy rozważać, że to właśnie ten troisty korzeń rodzi obiekty, zmysły, ciało i wszystko inne; a kalā takie jak Śāntjatīta i pozostałe są w istocie formami przestrzeni i pięciu żywiołów.
29. Te kalā należy nałożyć na sznur, przywołując je ich własnymi imionami i czcząc formułą „namaḥ”; albo też dokonuje się tego za pomocą bīdźa mantr, według porządku omówionego wcześniej.
30. Następnie należy rozważać, jak moce kalā przenikają wszystko – począwszy od nieczystości (mala),7 aż po tattwy – a po dokonaniu ofiary trzeba je pobudzić i rozpalić.
31. Dotknąwszy głowy ucznia, należy przesunąć sznur po jego ciele w ustalonej kolejności, a na etapie odpowiadającym kalā Śāntjatīta naznaczyć go, recytując odpowiednią mantrę.
32. W ten sposób, wykonując rytuał kolejno aż do Niwrytti i dalej do Śāntyatīta, należy złożyć trzykrotną ofiarę, a następnie czcić Śiwę w maṇḍali.
33. Ustawiając ucznia po prawej stronie bóstwa, twarzą na północ, nauczyciel powinien ofiarować mu ćaru – resztkę z homy – wewnątrz maṇḍali.
34. Uczeń powinien z szacunkiem przyjąć dar od nauczyciela i spożyć go po wykonaniu wielbienia Śiwy, a potem dwukrotnie wypłukać usta i recytować mantrę Śiwy.
35. Na kolejnej maṇḍali nauczyciel powinien podać pańćagawję;8 uczeń pije to według swojej siły, płucze usta dwa razy i medytuje nad Śiwą.
36. Na trzeciej maṇḍali, jak wcześniej, nauczyciel powinien posadzić ucznia i dać mu daṃtapawanę9 zgodnie z zasadami śastr.
37. Uczeń, skierowany twarzą na wschód lub północ, powinien w milczeniu oczyścić zęby delikatnie od przodu.
38. Po umyciu i odłożeniu daṃtapawany, uczeń powinien wypłukać usta i medytować nad Śiwą; następnie, zgodnie z poleceniem nauczyciela, wejść z dłońmi złożonymi do maṇḍali Śiwy.
39. Jeśli nauczyciel zobaczy odłożoną daṃtapawanę na wschodzie, północy lub zachodzie, oznacza to pomyślność; jeśli gdzie indziej – jest to niepomyślne.
40. Jeśli zostanie ona położone w kierunku niepomyślnym, nauczyciel, aby usunąć tę skazę, powinien ofiarować sto i pół ofiary, lub połowę tego, recytując mūla-mantrę.
41. Następnie, dotknąwszy ucznia, powinien szeptem wypowiedzieć mantrę Śiwy do jego uszu i posadzić go po prawej stronie bóstwa.
42. Na czystym posłaniu z darbhy, pokrytym nietkniętym materiałem, uczeń powinien – po zmagnetyzowaniu miejsca mantrami – położyć się z głową skierowaną na wschód i medytować nad Śiwą przez całą noc.
43. Nauczyciel powinien przywiązać sznur do jego śikhā,10 połączyć go ze swoją śikhā, a następnie okryć ucznia nietkniętym materiałem i ochronną mantrą (kawaća).
44. Następnie powinien narysować wokół trzy linie z popiołu i z nasion sezamu oraz gorczycy, a na zewnątrz – po recytacji astry11 – złożyć ofiary strażnikom kierunków.
45. Uczeń, który w tym czasie pości, po zakończeniu rytuału powinien o świcie powstać i przekazać nauczycielowi opis snu, jaki ujrzał.
Przypisy:
- Kalā adhwā czyli „ścieżka kalā” to ścieżka opisująca pięć poziomów działania boskiej mocy. Pięć poziomów przez które przechodzi moc Śiwy to:
niwrytti kalā – moc wycofania, stan nieprzejawienia, „punkt zerowy”, cisza przed stworzeniem
pratiszṭhā kalā – moc ustanowienia, zaczynają się pierwsze struktury istnienia, „ustawianie fundamentów”
widjā kalā – moc poznania, pojawia się rozróżnianie, poznanie, percepcja. „działanie inteligencji”
śānti kalā – moc uspokojenia, wygaszanie aktywności, rozpoczyna się rozpuszczanie form
śāntjatīta kalā – moc przekraczająca spokój, pełne roztopienie w absolutnym Śiwie, ostatni poziom przed powrotem do czystej świadomości. ↩︎ - Tattwa adhwā – ścieżka Tattw opisuje zasady istnienia. W Śiwa Purāṇie Śiwa nie jest liczony wśród tattw („tattwanājaka”), lecz stoi ponad grupą 26 zasad. Komentatorzy (J.L. Shastri) wyjaśniają, że lista 26 zasad jest rozszerzoną listą według filozofii Sāṃkhji: 10 zmysłów (5 poznawczych i 5 wykonawczych), 5 mahābhūt, 5 tanmātr, manas, buddhi, ahaṃkāra, awjakta-prakryti, dźīwātman i transcendentny Purusza-Īśwara. Śiwa jest pojmowany jako 27 zasada przekraczająca cały ten układ. ↩︎
- Bhuwana adhwā – ścieżka światów, przedstawia kosmos jako zestaw wielu poziomów egzystencji (bhuwan), od boskich po materialne. Śiwa Purāṇa wymienia 60 bhuwan zaczynając od najniższej ādhāra (podstawa, fundament) a kończąc na unmanī (najwyższa bhuwana). ↩︎
- Warṇa adhwā – ścieżka liter, obejmuje 50 świętych liter (warṇa), uważanych za subtelne energie tworzące podstawę mantr. Każda litera symbolizuje określony aspekt mocy Śiwy (50 Rudrów). ↩︎
- Pada adhwā – ścieżka słów, dotyczy słów jako jednostek znaczenia powstałych z liter. To poziom, na którym pojawia się rozpoznanie i nazywanie rzeczywistości. ↩︎
- Mantra adhwā – ścieżka mantr, obejmuje wszystkie mantry, czyli dźwięki nośne mocy, które przenikają pozostałe ścieżki. To najsubtelniejszy poziom dźwięku używanego do transformacji i duchowej realizacji. ↩︎
- Trzy mala („nieczystości”) zasłaniają prawdziwą naturę Jaźni i stanowią najniższy poziom istnienia, od którego rozpoczyna się proces oczyszczenia (adhwa-śuddhi): ↩︎
- Pańćagawja to rytualna mieszanina pięciu substancji pochodzących od krowy. ↩︎
- Daṃtapawana to rytualna „szczoteczka do zębów” wykonana z odpowiednio dobranej gałązki (zwykle neem lub innego świętego drzewa). Używa się jej podczas obrzędów oczyszczających w ramach przygotowania do inicjacji, zgodnie z zasadami higieny i rytualnej czystości opisanymi w Āgamach i Purāṇach. ↩︎
- Śikhā to tradycyjny warkocz lub kosmyk włosów pozostawiany na szczycie głowy przez braminów i inicjowanych adeptów. W rytuałach symbolizuje najwyższy punkt świadomości i stanowi miejsce nakładania określonych mantr oraz znaków podczas ceremonii inicjacyjnych. ↩︎
- Astra to w tradycji tantrycznej mantra „pocisku” lub „emanacji”, służąca do wysyłania energii na zewnątrz. Używana jest w rytuałach jako końcowy człon ochronny, który „odcina”, „oddziela” lub „rozprasza” niepożądane wpływy; stanowi jedno z pięciu uzupełnień głównej mantry (tzw. pańćāṅga: hrydaja, śiras, śikhā, kawaća, astra). ↩︎