Mędrcy powiedzieli:
1. Wyjaśniłeś, czym jest Paśu i czym jest Pāśa. Teraz powiedz, kim jest ich pan, różniący się cechami od tych dwóch?
Wāju powiedział:
2. Istnieje ktoś kto uwalnia Paśu od Pāśa. On jest Pati, stwórcą wszechświata. Jest siedzibą nieskończonych, urzekających cech.
3. Bez jego obecności jak wszechświat mógłby powstać, skoro Pāśa jest nieożywiony, a Paśu jest nieświadomy?
4. Bez inteligentnej przyczyny nigdy nie widziano stworzenia przez Pradhānę, Paramāṇu ani żadną taką nieożywioną istotę.
5. Ponieważ wszechświat jest skutkiem posiadającym części, zależy od stwórcy. A stwórczość może być tylko w Pati, a nie w Paśu czy Pāśa.
6. Stwórczość Paśu bez wiedzy o stworzeniu, jak chodzenie niewidomego, wynika z nakłaniania przez jego pana.
7. Uświadamiając sobie różnicę między nim a sobą i zadowolony po zwróceniu się do niego, Paśu może osiągnąć nieśmiertelność.
8. Sfera Pati jest naprawdę większa i wykracza poza Paśu i Pāśa. Znawca Brahmana uwalnia się od narodzin, poznając tylko jego.
9. Pan, wybawiciel wszechświata, podtrzymuje wszechświat Kszary i Akszary, te dwa zjednoczone, jawne i niejawne.
10. Do odróżnienia są tylko trzy: ten kto się cieszy, to czym się cieszy i inicjator. Nic więcej nie jest do poznania przez poszukujących wiedzy.
11-12. Człowiek obdarzony prawdą i pokutą umieszcza w swoim Ātmanie wielkiego Ātmana jak olej w ziarnie sezamu, lub masło w jogurcie, albo wodę w nurcie, albo ogień w Araṇi.
13. On jest Panem, który zrodził się sam. Związany z Īśānī, swoimi Śakti, stwarza światy i nimi włada.
14. Jest zawsze sam. Nie ma nikogo oprócz niego.1 Po stworzeniu światów ochrania je i wycofuje.
15. Ma on oczy, twarze i stopy dookoła.2
16. Jedyny pan i stwórca nieba i ziemi to Maheśwara. Jest początkiem i miejscem połączenia wszystkich bogów.3
17. Śruti mówi, że Rudra, wielki mędrzec, jest najwyższy spośród wszystkich; stworzył Hiraṇjagarbhę, pierwszego spośród bogów.4
18. Znam tego wielkiego Puruszę, nieśmiertelnego, stałego, o kolorze słońca, pana stojącego poza ciemnością.5
19. Nie ma nic większego, subtelniejszego ani grubszego niż to. Wszechświat jest nim wypełniony.
20. Ma wszystkie twarze, głowy i szyje. Leży w jamie serca wszystkich. Jest wszechprzenikający i obecny wszędzie.
21. Ma ręce, stopy, oczy, głowy, uszy i twarze dookoła. Stoi obejmując wszystko na świecie.
22. Ma wszystkie jawne cechy, ale pozbawiony jest narządów zmysłów. Pan jest przyjacielem i schronieniem wszystkich.
23. Nazywają go wielkim Puruszą – tym, który widzi bez oczu, słyszy bez uszu, pojmuje wszystko i którego nikt nie zna.
24. Jest subtelniejszy niż atom, większy niż największy.6 Jest niezmienny. Leży w jamie serca tego Paśu.
25. Poprzez łaskę stwórcy, ten, kto jest pozbawiony smutków postrzega tego, który jest obdarzony doskonałością wielkości i który nie posiada inteligencji, lecz jest samą inteligencją.
26. Znam nie starzejącego się, pradawnego, wszechobecnego Pana, którego narodzinom zaprzeczają ci, którzy mogą objaśniać wiedzę Brahmana.7
27. Po zniszczeniu na końcu Pan tworzy wszechświat ponownie od początku, w połączeniu ze swoimi rozmaitymi Śakti.
28-29. Mājā Śiwy jest nienarodzoną matką wszechświata i ma różne kolory i kształty. Jest biała, czerwona i czarna. Ona, nienarodzona, rodzi człowieka. On, nienarodzony, zwraca się do niej i wplątuje w cierpienie. Inny Adźa, wyzwolona dusza, odrzuca ją po tym, jak została doświadczona.8
30. Dwa ptaki przysiadają na tym samym drzewie. Jeden je słodkie owoce, drugi po prostu obserwuje, nie jedząc.9
31-32. Siedząc na tym drzewie, omamiony Purusza narzeka. Gdy widzi Pana, ostateczną przyczynę, i uświadamia sobie jego wielkość, zostaje uwolniony od smutku i staje się szczęśliwy.
33. Wielki Ātman, Mājin wchodzący w to, tworzy wszechświat poprzez swoją Mājā. Mājā będzie znana jako Prakryti, a Maheśwara jako Mājin.
34-35. Wszechświat jest przeniknięty jego częściami. Purusza osiąga wieczny spokój i ciszę, poznając Pana Śiwę, stwórcę i otaczającego wszechświat oraz subtelniejszego od najsubtelniejszego, od samego początku w płodzie.
36. Tylko on jest Kālą, opiekunem, panem wszechświata. Poznając go, człowiek zostaje uwolniony z pętli śmierci.
37. Poznając Pana przenikającego wszystkie istoty żywe niczym subtelna śmietanka na ghī, człowiek zostaje uwolniony od grzechów.
38. Tylko on jest wielkim bogiem Śiwą, stwórcą wszechświata. Tylko poznając Jego osiąga się nieśmiertelność.
39. Gdy wszystko było ani istniejące, ani nieistniejące, gdy nie było ani dnia, ani nocy, istniał tylko Śiwa, z którego emanowała pradawna mądrość.
40. Nikt nie może pojąć Jego góry, boków ani środka. Nie istnieje nic co jego przypomina. Jego sława jest wielka.10
41. Ci, którzy boją się narodzin, medytują nad nienarodzonym. Dla ratunku zwracają się ku przedniej twarzy Rudry.
42. Dwie Widjā i Awidjā leżą ukryte w niezniszczalnym, nieskończonym wielkim Brahmanie.
43. Awidjā jest przemijająca, a Widjā niezniszczalna. Tym, który panuje nad obiema, jest Pan Śiwa. Jest inny niż one dwie.
44. To on rozpościera swoją sieć na różne sposoby, tworzy wszystko i rządzi wszystkim. Posiada takie moce.
45. Oświeca strony powyżej, poniżej i z boków, świecąc sam. Jest z natury samotny, jest pierwszym spośród wszystkich, który panuje nad wszystkim.
46. Przekształcając cechy, przejawy natury i tych, którzy są przejawieni, w to co jest doświadczane i tego, który doświadcza, zajmuje on cały wszechświat.
47. Bogowie i mędrcy znają go jako ukrytego w tajemnej Upaniszadzie, który jest Brahmanem, większym od największego, protoplastą Brahmy i przyczyną wszechświata.
48. Ci, którzy poznali Pana, porzucili swoje ciała. Pana można poznać tylko przez pobożność. Jest bezpragnieniowy, jest przyczyną pozytywnych i negatywnych substancji oraz twórcą Kalā.
49. To dzięki wielkości Pana ten wszechświat się obraca, ale omamieni ludzie nazywają to naturalnym zjawiskiem lub mocą czasu.
50. To przez niego, w formie niszczyciela śmierci, te rzeczy są stale otaczane, działania pod jego wpływem przemieniają się w światowe istnienie wraz z elementami.
51-53. Osoba coraz bardziej oddaje się działaniom i wraca do ziemi. Staje się zaplątana w tattwy. Poprzez czternaście cech Ātmana, podejmuje działania świata. Gdy te działania ustają, nawet ich skutki znikają.
54. Gdy te skutki zanikają, udaje się do innego świata. To jest przyczyna zjednoczenia dwóch – tego, kto jest doświadcza przyjemności i przyjemności.
55. Pan jest jedyny poza trzema czasami. Jest bez cech, jest znawcą wszystkiego, panem trzech cech. Jest samym brahmanem, większym od największego.
56. Czcimy i medytujemy nad Panem o licznych formach, nienarodzonym, władcą ludzi, obiektem kultu i medytacji całego wszechświata. Jest obecny w naszych umysłach.
57. Jest ponad Kālą. Od Niego pochodzi cały kosmos. Jest skarbnicą wszechświata, czyni dobro i tłumi grzechy. Jest Panem przyjemności.
58. Znamy Go jako największego spośród panów, największego spośród bogów, władcę światów.
59. Nie ma On ani przyczyny, ani skutku. Nigdzie we wszechświecie nie ma nikogo równego lub wyższego od Niego.
60. W Wedach jest powiedziane, że Jego potrójna moc jest wielka, różnorodna i wrodzona, obejmująca wiedzę, siłę i działanie. To dzięki tym działaniom wszechświat jest stworzony.
61. Nie ma on pana, nie ma on płci i nie ma władcy. Jest przyczyną przyczyn i Panem panów.
62. Nie ma przodka ani nie rodzi się skądkolwiek. Nie ma przyczyn narodzin, takich jak brud, Mājā itd.
63. Jest samotnym Panem ukrytym we wszystkich istotach żywych.11 Rozprzestrzeniając się wokół, jest wrodzoną duszą wszystkich istot żywych. Jest wymieniany jako opiekun wszystkich świętych rytuałów.
64. Jest siedzibą wszystkich istot żywych, kosmicznym świadkiem, wywołującym myśli, pozbawionym cech i jedynym panem samokontroli, pozbawionym działań i bezsilnym.
65. Jest najtrwalszy spośród trwałych. Jest najbardziej świadomy spośród świadomych.
66. Poznając Pana wszechświata, pojmowalnego przez Sāṅkhję i Jogę, przyczynę wszechświata, człowiek zostaje uwolniony od wszystkich złudzeń.
67. Jest stwórcą i znawcą wszechświata. Jest znawcą swojego źródła i twórcą czasu. Posiada cechy. Jest Panem Prakryti i indywidualnej duszy; przewodzi Guṇom; uwalnia od złudzeń.
68-69. Po poznaniu Pana, który na początku stworzył Brahmę i nauczył go Wed, dzięki jasności mojego intelektu, pragnę zbawienia z tego światowego istnienia. Szukam schronienia w Śiwie, który jest pozbawiony cech i działań, jest spokojny, niezniszczalny i nieskalany.
70-71. Po poznaniu wielkiego mostu prowadzącego do nieśmiertelności będę spokojny jak ogień, który spalił paliwo. Gdy ludzie będą nosić eter tak jak noszą skórę, urzeczywistnią koniec cierpień, zanim urzeczywistnią Śiwę.
72-73. O mędrcy, dzięki mocy pokuty, łasce Pana i owocom mojej pomyślności uzyskałem świętą wiedzę prosto z ust Brahmy, wiedzę, która tłumi grzechy, ukrytą w Upaniszadach i wypowiedzianą w poprzedniej Kalpie.
74. Ta znakomita wiedza nie zostanie przekazana temu, kto nie jest spokojny, ani synowi, który nie jest dobrze wychowany, ani temu, kto nie jest własnym uczniem.
75. Fakty te ukazują się temu, kto ma szlachetną duszę, ko ma wielkie oddanie do Pana i nauczyciela w postaci Śiwy.
76. Zatem słuchajcie o sednie sprawy. Śiwa jest większy niż Prakryti i Purusza i ponad nimi. W czasie stworzenia tworzy wszechświat, a w czasie rozwiązania wszystko wycofuje.
Przypisy:
- Taittirīja Saṃhitā 1.8.6.; Nirukta 1.15. ↩︎
- Wādźasaneji Saṃhitā 17.19; Mahānārājaṇopaniszad 2.2. ↩︎
- Tamże 17. ↩︎
- Mahānārājaṇopaniszad 10.3. ↩︎
- Tamże 31.18. ↩︎
- Mahānārājaṇopaniszad 8.3. ↩︎
- Wādźasaneji Saṃhitā 31.18. ↩︎
- Taittirīja Āraṇjaka 10.10.1; Mahānārājaṇopaniszad 9.2. ↩︎
- Ryg Weda 1.164.20. ↩︎
- Wādźasaneji Saṃhitā 32.3. ↩︎
- Por. Śweta 4.6.11. ↩︎
