Wājawīja Saṃhitā (1) – Rozdział 5 – Zasady wielbienia Śiwy

Sūta powiedział:

1. Tam, na początku, szczęśliwi mieszkańcy Naimisza odpowiednio ukłonili się panu Wāju i zapytali go.

Mędrcy powiedzieli:

2. „Jak, o panie, zdobyłeś wiedzę o Śiwie? Dlaczego twoje oddanie jest skierowane do Śiwy, Brahmana, którego narodzenie jest nieobjawione?”

Wāju powiedział:

3. „Dwudziesta pierwsza kalpa będzie znana jako Śwetalohita. W tej kalpie Pan o czterech twarzach, pragnąc działalności stwórczej, odbył pokutę.
4-5. Zachwycony jego surową pokutą, jego ojciec, Pan Śiwa, najprzystojniejszy ze wszystkich, przyjął boską formę kawalera. Stał się mędrcem Śwetą i wypowiadając boskie słowa pojawił się przed nim.
6. Widząc swojego ojca, Brahmā pokłonił mu się i zdobył doskonałą wiedzę wraz z Gājatrī.
7. Zdobywszy wiedzę, Pan o czterech twarzach stworzył wszystkie istoty żywe – ruchome i nieruchome.
8. Tę nieśmiertelną wiedzę zdobyłem dzięki mocy pokuty od tej twarzy, poprzez którą wiedzę zdobył Brahmā.”

Mędrcy powiedzieli:

9. „Czym jest ta wiedza zdobyta przez ciebie – wiedza pomyślna, bardziej prawdziwa niż najprawdziwsza, dzięki której człowiek osiąga szczęście?”

Wāju powiedział:

10. „Wielkie i stałe oddanie stosuje człowiek, który pragnie szczęścia, który pragnie doskonałej wiedzy o indywidualnej duszy, o iluzji i o Panu, który uwalnia od więzów.
11-12. Cierpienie pochodzi z ignorancji. Jest usuwane poprzez wiedzę będącą właściwym i precyzyjnym pojmowaniem rzeczy. Obiekty są dwoiste: świadome i nieświadome. Nad tymi dwoma jest kontroler. Te trzy nazywane są Paśu, Pāśa i Pati.
13. Przy wielu okazjach znawcy rzeczywistości nazywają te trzy Akszara, Kszara i Kszarākszarapara.
14. Paśu nazywa się Akszarą. Pāśa nazywa się Kszarą. Pati nazywa się Kszarākszaraparą.”

Mędrcy powiedzieli:

15. „O Māruto, wyjaśnij prosimy. Czym jest Kszara? Czym jest Akszara? Czym jest to, co jest większe i wykracza poza te dwa?”

Wāju powiedział:

16. „Prakryti jest Kszarą. Purusza jest Akszarą. Ten, który napędza te dwa, jest największym Parameśwarą.”

Mędrcy powiedzieli:

17. „Czym jest ta Prakryti? Kim jest Purusza? Jaki jest ich związek? Kim jest ten inicjator Īśwara?”

Wāju powiedział:

18. „Mājā jest Prakryti. Purusza jest otoczony przez Mājā. Związek ten zachodzi przez korzeń i Karman. Pan Śiwa jest inicjatorem.”

Mędrcy powiedzieli:

19. „Czym jest ta Mājā, o której mówisz? Jakiej jest formy ten, który jest otoczony przez Mājā? Jakiej jest natury korzeń? Skąd pochodzi? Czym jest Śiwatwa? Skąd pochodzi Śiwa?”

Wāju powiedział:

20. „Mājā jest Śakti Maheśwary. Forma Ćit jest otoczona przez Māję. Brud jest tym, co pokrywa Ćit. Śiwatwa jest jego własną wrodzoną czystością.”

Mędrcy powiedzieli:

21. „Jak Mājā zakrywa tego, który przenika wszystko? Po co? Dlaczego zakrywa Puruszę? Przez co się ona cofa?”

Wāju powiedział:

22. „Nawet to, co przenika wszystko, może być zakryte, tak jak Kalā itd., które są wszechobecne. Przyczyną jest jedynie Karman. Celem jest przyjemność. Usuwa się, gdy brud zostaje ujarzmiony.”

Mędrcy powiedzieli:

23-24. „Czym są te Kalā itd.? Czym jest Karman? Jaki jest jego początek i koniec? Jaki jest owoc? Co jest podporą? Czyją przyjemnością? Czym się cieszy? Co jest środkiem przyjemności, przyczyną znikania brudu? Jakiej natury jest Purusza pozbawiony brudu?”

Wāju powiedział:

25-28. „Kalā, Widjā, Rāga, Kāla i Nijati – to pewne byty. Rozkoszującym się jest Purusza, Karman to dobry uczynek i grzech. Owocem są szczęście i cierpienie. Brud bez początku[?], aż przyjemność spoczywa w nieświadomej duszy. Przyjemność służy ujarzmieniu Karmana. Nieobjawione jest to, czym się rozkoszuje. Środkiem przyjemności jest ciało z zewnętrznymi i wewnętrznymi zmysłami jako drzwiami. Brud jest ujarzmiany łaską zdobytą przez pobożność. Gdy brud zostaje ujarzmiony, Purusza staje się równy Śiwie.”

Mędrcy powiedzieli:

29. „Jakie są różne funkcje pięciu zasad Kalā itd.? Dlaczego Atman nazywany jest rozkoszującym się i Puruszą?
30. Jakiej natury jest to co nieobjawione? W jakiej formie się tym cieszy? Jakie jest jego narzędzie w akcie przyjemności? Co nazywa się ciałem?”

Wāju powiedział:

31. „Widjā (wiedza), która objawia miejsce i działanie, czas i namiętność – to są czynniki wywołujące. Czas jest tam czynnikiem warunkującym; los jest czynnikiem kontrolującym.
32. Nieobjawione jest przyczyną. Składa się z trzech Guṇ. Jest źródłem powstania i miejscem wchłonięcia. Filozofowie nazywają je Pradhāną i Prakryti.
33. Charakteryzuje się byciem nieobjawionym, a staje się objawione poprzez Kalā. Ma formę i treść szczęścia, cierpienia i złudzenia podczas rozkoszowania się. Posiada trzy Guṇy.
34. Guṇy Sattwa, Radźas i Tamas pochodzą z Prakryti. Jak olej w ziarnie sezamu, są obecne w najnowszej formie w Prakryti.
35-36. Szczęście i jego przyczyna stanowią po krótce cechę sāttwiczną. Cecha rādźasowa jest jej przeciwieństwem. Stan oszołomienia i złudzenia to cechy tāmasowe. Ruch sāttwiczny jest postępem w górę; tāmasowy jest upadkiem; środkowy kierunek nazywany jest rādźasowym.
37-38. Po krótce to co nieobjawione wraz z rozgałęzieniami to: pięć subtelnych i podstawowych elementów, pięć elementów grubych, pięć narządów działania oraz cztery, czyli Pradhāna, intelekt, ego i umysł.
39. Gdy jest w stanie przyczyny, jest nieobjawione; gdy jest w stanie skutku, takim jak ciało, garnek itd., jest objawione.
40. Tak jak garnek nie różni się materialnie od gliny, tak objawione ciało itd. nie różni się materialnie od nieobjawionego.
41. Dlatego to, co nieobjawione samo jest przyczyną tego, co złożone, tj. narządów, ciała, ale ich podporą, przedmiotem czy przyjemnością jest to co nieobjawione.”

Mędrcy powiedzieli:

42. „Jak może istnieć Ātman oddzielony od narządów zmysłów i ciała?”

Wāju powiedział:

43. „Oddzielenie wszechprzenikającego Pana od intelektu, narządów zmysłów i ciała jest pewne. Istnieje coś zwanego Ātmanem. Powód tego trudno pojąć.
44. Intelekt, narządy zmysłów i ciała nie są Ātmanem z powodu niedoskonałej wiedzy i nietrwałości.
45. Dlatego ten, który ma poznanie doświadczanych obiektów i pojmuje wszystko, co możliwe do poznania, jest w Wedach i Upaniszadach opiewany jako dusza immanentna.
46. Jest wieczny. Włącza i przenika wszystko. Stoi wszędzie. Jednak nikt go jasno nigdzie nie postrzega.
47. Ten Ātman nie jest postrzegany ani okiem, ani innym narządem zmysłów. Wielkiego Ātmana pojmuje tylko oświecony umysł.
48. Nie jest ani kobietą, ani mężczyzną, ani eunuchem. Nie jest ani powyżej, ani poniżej, ani po bokach. Nie jest nigdzie.
49. Pozostaje bezcielesny w niestabilnych ciałach. Jest stały i niezmienny jak pień drzewa. Jest niezmienny. Tylko trzeźwi, opanowani i odważni mogą pojąć go poprzez refleksję.
50. Po co tyle słów? Purusza jest oddzielny od ciała. Nieuzasadniona jest wizja tych, którzy go nie widzą jako oddzielnego.
51. Nie ma nic bardziej nieczystego, niekontrolowanego, nieszczęśliwego i niepewnego niż ciało Puruszy.
52. Purusza staje się szczęśliwy, nieszczęśliwy lub omamiony gdy łączy się z ciałem – źródłem wszelkich nieszczęść spowodowanych jego własnymi działaniami.
53. Jak pole zalane wodą rodzi kiełki, tak działanie przesiąknięte ignorancją rodzi człowieka.
54. Ma on tysiące ciał, zarówno z przeszłości, jak i przyszłości. Są one śmiertelne, pełne nadmiernych cierpień.
55. Wieczne przebywanie w ciałach, które kolejno przychodzą do ucieleśnionej duszy i zostają zniszczone, nie jest osiągane przez nikogo.
56. Zakryta i oddzielona od tych ciał, ta dusza przypomina dysk księżyca na niebie, zakryty i oddzielony przez przechodzące chmury.
57. Różne działania duszy w różnych ciałach przypominają ruch kostki do gry na różnych polach szachownicy.
58. Nic do niej nie należy. Ona nie należy do nikogo. Kontakt z żonami, synami i krewnymi jest jedynie przypadkowym spotkaniem na drodze.
59. Wzajemne kontakty istot żywych są jak kawałek drewna spotykający inny kawałek drewna na wielkim oceanie. Spotykają się i rozdzielają.¹
60. On widzi ciało, ale ciało go nie widzi. Pewna inna istota, wielki Ātman, widzi oboje, ale oni nie widzą jego.
61. Wszystkie istoty żywe, poczynając od Brahmy i kończąc na nieruchomych, nazywane są Paśu. Podane przykłady dotyczą tych Paśu.
62. Te Paśu są związane Pāśą (pętlą) i karmione radością i cierpieniem jako pożywieniem. Mądrzy mówią, że są to jedynie narzędzia gier i zabaw Pana Śiwy.
63. Nieświadoma istota nie może kontrolować ani zapobiegać swojej radości i cierpieniu. Skłaniana przez Pana idzie do nieba lub wpada w głęboką przepaść.”

Sūta powiedział:

64. Usłyszawszy te słowa Wāju, mędrcy byli uradowani w swych umysłach. Po ukłonie do niego, który był znawcą śiwaickiej Āgamy, przemówili.