Sūta powiedział:
1. Gdy usłyszał to prawdziwe nauczenie przekazane przez nauczyciela, główny mędrzec poprosił go o wyjaśnienie jego wątpliwości dotyczącej wielkiego Ātmana.
Wāmadewa powiedział:
2-3. „O panie obdarzony mocą wiedzy i będący formą wielkiej błogości, usłyszałem słodkie znaczenie Praṇawy z twoich chwalebnych, lotosowych ust i wzbogaciłem umysł. Moje wątpliwości zniknęły. O panie Mahāseno, zapytam Cię o coś jeszcze. Proszę, wysłuchaj.
4. Zaiste cały wszechświat, od Sadāśiwy aż po robaka, odbija się wszędzie w formach męskich i żeńskich.
5. Czy wieczna przyczyna wszechświata ma formę kobiety, mężczyzny czy eunucha?
6. Albo czy jest mieszaniną obu, czy czymś innym? Do tej pory nie podjęto decyzji. Zwiedzeni przez święte pisma uczeni spierają się na ten temat na różne sposoby.
7. Wedy, rozwlekle opisujące stworzenie wszechświata, Wiszṇu, Brahmā i inni bogowie oraz Siddhowie nie znają tej odpowiedzi.
8-10. Proszę, wyjaśnij, aby sprzeczne poglądy rozwiązały się w jedną prawdziwą interpretację. Mówimy „Wiem”, „Czynię”. To jest akceptowane przez wszystkich. Nie ma co do tego sporu. Ale mam wątpliwości: „Czy istnieje forma Ātmana, czy Ātman jest tożsamy z ciałem, narządami zmysłów, umysłem, intelektem i ego?” Te dwa punkty budzą spór wśród wielu.
11-12. O panie, wytnij to jadowite drzewo wątpliwości rodzącej się z ignorancji. Oświeć mnie, abym stał się żyzną glebą dla wzrostu monistycznej wiedzy kultu Śaiwa. O panie bogów, dzięki Twojej łasce stanę się mądry.”
Sūta powiedział:
13. Gdy usłyszał zapytanie mędrca pełne wątków z Wedānty, pan lekko się uśmiechnął i odsłonił tajemnicę.
Subrahmaṇja powiedział:
14. „O mędrcze, tę samą tajemnicę Śiwa przekazał nam, gdy bogini Ambā i ja słuchaliśmy.
15. Potem w pełni nasyciłem się napojem z mleka z jej piersi; wysłuchałem tego i osiągnąłem pewne zrozumienie.
16. O mędrcze, wyjaśnię ci to z współczuciem. O synu, to największa tajemnica. Proszę, słuchaj teraz.
17. Dyskusje w podręcznikach filozoficznych są rozległe, zaczynając od tych o karmach i zasadzie istnienia. Ale o mędrcze, mądry człowiek powinien słuchać tych sporów z rozwagą, aby mogły one przynieść mądrość.
18. Wychowałeś wielu uczniów. Ale któż wśród nich dorównują tobie? Tamci nikczemni ludzie wciąż gniją w złudzeniach, spierając się o teksty Kapili i innych.
19. Byli pochłonięci obrażaniem Śiwy i dlatego zostali przeklęci przez siedmiu mędrców. Ich poglądów nie należy słuchać, bo głoszą fałszywe idee.
20-22. Nie ma tu miejsca na wnioskowanie z pięciu sylogizmów: widząc dym, mówią, ze jest także ogień. Lecz o mędrcze, świat jest tu przedmiotem bezpośredniego poznania. Jego przyczynę i oparcie, wielkiego Ātmana Śiwę, trzeba poznać bezpośrednio. Wszechświat w formie męskiej i żeńskiej jest postrzegany bezpośrednio.
23-24. Ciało fizyczne składa się z sześciu powłok. Pierwsze trzy są zrodzone z części matki, a pozostałe trzy z części ojca. Tak mówi Śruti.
25. Śruti mówi o Brahmanie jako mającym formę istnienia, wiedzy i błogości. Słowo „istnienie” jest użyte po to, aby wykluczyć to, co nieistniejące.
26-27. Wykluczenie tego co nieświadome dokonuje się za pomocą słowa „świadome”. Oczywiście słowo „Ćit” jest używane we wszystkich trzech rodzajach, ale tutaj oznacza ono istotę męską. Słowo „Ćit” w rodzaju żeńskim jest synonimem słowa „wiedza”. Jeśli przyjmiemy, że oznacza ono „światło”, jasne jest, że oświeca.
28. Para Światło i Ćit jest przyczyną wszechświata. Podobnie Sat i Ćit są przyczynami wszechświata.
29. W tej samej jednostce istnieje poczucie Śiwy i Śakti. Jeśli w oleju lub knocie jest brud, może być on również w świetle.
30. Tak więc brud i niepomyślność widoczne są również w ogniu kremacyjnym. Śiwatwa jest tam wynikiem iluzji.
31. Istnieje słabość w mocy Ćit w duszy jednostki. To właśnie po to, aby ją wykluczyć, koncepcja Śakti jest zawsze obecna.
32. O mędrcze, ludzie mówią na świecie: on jest silny, on jest potężny, i w Wedach również występuje podobne wyrażenie.
33. Tak więc Śiwatwa i Śaktitwa są obecne w wielkim Atmanie. Błogość płynąca ze zjednoczenia Śiwy i Śakti stale wzrasta.
34. Dlatego, o mędrcze, bezgrzeszni asceci, dążący do błogości, skupiają swoje umysły na Śiwie i osiągają nieskalaną pomyślność.
35. Słowo Brahman w Upaniszadach oznacza zbiorowo Ātmana. Można je wywieść od rdzenia Bryh, oznaczającego zwiększanie lub wzrost.
36. Wzrost wielkości i masywności jest zawsze obecny w Śiwie, stanowiącym pięciu Brahmanów. Słowo Brahman oznacza wszechświat.
37. O Wāmadewo, z powodu mojej miłości do ciebie wyjaśnię pochodzenie Praṇawy, gdy słowo Haṃsaḥ zostanie odwrócone. Słuchaj uważnie.
38. Gdy usunięte zostaną spółgłoski Sa i Ha, pozostaje Oṃ. To jest ekspresja wielkiego Ātmana.
39. Znają je jako wielką mantrę doskonali mędrcy. Ta wielka mantra jest subtelna. Opowiem ci jej analizę.
40. Wielka mantra powstaje z „sa” i szesnastej samogłoski (ḥ) = „saḥ” oraz „a” + „ha” z piętnastą samogłoską („ṃ”) = „aham” = („so’ham”).
41. To odwrócona forma Haṃsa. Znaczenie litery „Sa” to Śiwa. Wniosek: forma Śakti jest wyrażona poprzez wielką mantrę.
42-43. Na polecenie nauczyciela wielka mantra jest Śiwą w formie Śakti. Stąd wielka mantra jest także indywidualną duszą. Dusza indywidualna jest w formie Śakti i stanowi część Śiwy. Z powodu tożsamości z Śiwą osiąga równość z Śiwą. W zwrocie „Pradźńānam Brahma” widzi się znaczenie „Pradźńānam”.
44. Bez wątpienia słowo „Pradźńānam” jest synonimem świadomości. O mędrcze, oto aforyzm.
45. Ćaitanja to wyzwolenie w odniesieniu do wiedzy i aktywności wszystkiego we wszechświecie. Ten, którego natura jest taka, jest wysławiany jako Ātman.
46-47. Tak oto przedstawiłem zwięzły komentarz do aforyzmów Śiwy. W innym aforyzmie Śiwy: „Dźńānaṃ Bandhaḥ” Pan mówi o naturze dusz indywidualnych. Tam słowo „Dźńāna” odnosi się do nieokreślonej wiedzy i aktywności.
48-49. Te dwie (wiedza i aktywność) są pierwszym pulsowaniem wielkiej Śakti. To właśnie tę Parā Śakti Śwetāśwatarowie wychwalają radośnie, mówiąc: „Moc wiedzy i aktywności jest naturalna”. Wiedzą oni, że trzy oczy Śiwy stanowią wiedzę, wolę i aktywność.
50. Gdy te, docierając do środka umysłu stają się przedmiotem postrzegania przez zmysły, dusza indywidualna wchodzi w nie, wtedy poznaje i działa.
51. Zatem to cechy samego Ātmana. Teraz wyjaśnię znaczenie stworzenia, wskazując na tożsamość z Praṇawą.
52. Wieczne Śruti mówi: „Oṃ jest tym wszystkim”. Zaczynając od „zaiste z niego”, wychwalane jest stworzenie wszechświata.
53. Wymienię sens fragmentu wedyjskiego. Słuchaj tego, o Wāmadewo, opowiadam o tym z sympatii dla ciebie. Rozwija się to dzięki mocy rozróżniania.
54-55. Pewne jest, że zjednoczenie Śiwy i Śakti to wielki Ātman. Z Parāśakti rodzi się Ćitśakti. Z niej rodzi się moc błogości. Z niej rodzi się moc woli. Z tego rodzi się moc wiedzy, a z niej moc aktywności jako piąta. O mędrcze, Kalā – Niwrytti itd. – rodzą się z tych Śakti.
56-57. Nāda i Bindu rodzą się z Ćit i Ānanda Śakti. O mędrcze, litera „ma” rodzi się z Ićczāśakti. Piętnasta samogłoska „ṃ” rodzi się z Dźńāna Śakti, a litera „A” z Krijāśakti. Tak wspomniano pochodzenie Praṇawy. Teraz słuchaj o pochodzenia pięciu Brahmanów.
58. Z Śiwy rodzi się Īśāna; z Īśāny Purusza; z Puruszy Aghora; z niego Wāmadewa; a z niego Sadjodźāta.
59-60. Z tych mātrā (praṇawy) rodzi się trzydzieści osiem Kalā; Śāntjatītakalā rodzi się z Īśāny; Śāntikalā z Puruszy; Widjākalā z Aghory; Pratiszṭhā i Niwrytti z Wāmadewy i Sadjodźāty. Istnieje pięć par, jak Īśāna i Ćit-śakti itd.
61. Ten zestaw pięciu jest przyczyną działań takich jak Anugraha itd., jak twierdzą znawcy zasad.
62-63. O mędrcze, pięć elementów, zaczynając od eteru, rodzi się z tego zestawu pięciu liter Praṇawy, które tworzą pary oparte na relacji słowa i znaczenia.
64. Ākāśa ma jedną cechę – dźwięk. Wiatr ma dwie: dźwięk i dotyk. Ogień ma trzy: dźwięk, dotyk i kolor.
65. Woda ma cztery: dźwięk, dotyk, kolor i smak. Ziemia ma pięć: dźwięk, dotyk, kolor, smak i węch.
66. To jest Wjāpakatwa (przenikliwość) Bhūtów. Wjāpakatwa występuje w kolejności odwrotnej, zaczynając od węchu.
67. Pięć Bhūtów tworzy wszechświat. Wirāṭ jest formą złożoną wszystkich. W ten sposób powstaje wszechświat.
68. Zaczyna się on od elementu ziemi i kończy na elemencie Śiwy. Po wzajemnym scaleniu ostatecznie łączą się w duszy indywidualnej.
69. W towarzystwie energii powraca ponownie w celu stworzenia. Pojawia się w formie zgrubnego kosmosu i funkcjonuje aż do okresu rozpadu.
70. Pierwotne wytryskiwanie Śiwy, który wedle swej woli usiłuje stworzyć wszechświat, nazywa się Śiwatattwa.
71. Ze względu na zgodność z działaniami, samo to staje się zasadą jego siły woli. Pomiędzy dwoma Śakti – wiedzą i działaniem – jeśli dominuje wiedza, zasadą jest Sadāśiwa.
72. O mędrcze, wiedz, że jest to Maheśwara Tattwa, gdy przeważa działanie. Jeśli istnieje równość między dwoma Śakti, wiedz, że jest to forma czystej wiedzy.
73-74. Po wycofaniu swojej formy wielkiego blasku i z intelektem obejmującym różnicę między iluzją a rzeczywistością pośród różnych emocji w formie jego własnych części, gdy Śiwa staje się odbiorcą wszystkich obiektów poprzez złudzenie, nazywany jest Puruszą, stwórcą. Tekst wedyjski mówi „Tatsryszṭwā” (po stworzeniu).
75. Przemienia się on w duszę indywidualną zwiedzioną przez Maję i pozbawioną wiedzy o Śiwie. Jego intelekt ulega złudzeniu różnymi działaniami.
76. To dusza indywidualna ulega złudzeniu, a nie Pan. Ponieważ ta pierwsza uważa się za różną od Śiwy.
77. Podobnie jak magik, tak i Jogin nie ulega złudzeniom. Śiwa posiada doskonałą wiedzę, a ta jest objawiana przez nauczyciela.
78-79. Pięć Śakti Śiwy to: aktywność, wiedza, pełnia, wieczność i wszechobecność. Nawet w swoich kurczących się formach zawsze świecą.
80-81. Istnieje zestaw pięciu Tattw duszy indywidualnej, a mianowicie: Kalā, Widjā, Rāga, Kāla i Nijati. Kalā jest przyczyną działania czegokolwiek. Widjā jest środkiem do osiągnięcia pewnych Tattw. Rāga to przywiązanie do obiektów zmysłowych.
82. Kāla rozjaśnia pozytywne i negatywne zjawiska. Jako czynnik oddzielający nazywana jest Bhūtādi.
83. Nijati oznacza czynnik, który rozróżnia i ustanawia. „To powinno być zrobione, a tego nie powinienem zrobić”. To Śakti Pana. Zaniedbując ją, indywidualna dusza upada.
84. Ten zestaw pięciu tattw nazywany jest „pięcioma osłonami” ze względu na ich naturę otulania formy. Jest to najbardziej wewnętrzny i najistotniejszy środek.”