Mędrcy powiedzieli:
1-3. O Sūto o wielkim intelekcie, o skarbnico miłosierdzia, prosimy, opowiedz o narodzinach Wjāsy. O święty panie, zaspokój naszą ciekawość. Matka Wjāsy jest znana Satjawatī. Była żoną króla Śantanu. Jak zatem Wjāsa, wielki Jogin, narodził się z niej dzięki Parāśara? To wielka zagadka, którą powinieneś rozwiać.
Sūta powiedział:
4. Pewnego razu, gdy Parāśara, Jogin, odbywał pielgrzymkę, przypadkiem dotarł do błogosławionych i pięknych zbiorników wodnych nad rzeką Jamunā
5. Człowiek prawego serca zwrócił się do przewoźnika, który jadł posiłek: „Przepraw mnie szybko na drugi brzeg Jamunā na swojej łodzi”.
6. Gdy mędrzec tak go ponaglał, przewoźnik zwrócił się do swojej córki Matsjagandhy: „Dziewczyno, szybko przewieź tego mędrca na drugi brzeg łodzią”.
7. „Ten mędrzec, o szczęśliwa dziewczyno, urodził się z łona Dryśjanti. Jest oceanem świętych rytuałów. Opanował cztery Wedy. Teraz pragnie przeprawić się przez rzekę.”
8. Tak skierowana przez ojca Matsjagandhā zaczęła przewozić wielkiego mędrca o słonecznym blasku siedzącego w łodzi na drugi brzeg.
9. Ten wielki Jogin, który nigdy nie był zachwycony nawet widokiem pięknych niebiańskich nimf, w tych okolicznościach został ogarnięty pożądaniem wobec niej.
10. Pragnąc objąć piękną córkę rybaka, mędrzec dotknął jej prawej dłoni swoją prawą dłonią.
11. Szerokooka dziewczyna powiedziała do niego z uśmiechem: „O mędrcze o opanowanej mowie, dlaczego chcesz dopuścić się tego haniebnego czynu?”
12. „O najinteligentniejszy, urodziłeś się w pięknej rodzinie Wasiszṭhy. O brāhminie, jestem córką Niszādy. Jak nasze zjednoczenie może być właściwe?”
13. „O doskonały mędrcze, narodziny jako człowiek są bardzo trudne do osiągnięcia, a tym bardziej jako brāhmin. Wśród nich stan ascety jest bardzo rzadko osiągany.”
14. „To niezwykle zaskakujące, że ty, obdarzony wiedzą, dobrą sylwetką, wymową, szlachetnym pochodzeniem i dobrym zachowaniem, poddałeś się strzałom Kāmy!”
15. Następnie pomyślała w duchu: „Jeśli ten Jogin zaangażuje się w ten występny czyn, nie ma nikogo na świecie, kto mógłby go powstrzymać z powodu jego mocy rzucania klątw.”
16. Po przemyśleniu tego w umyśle, powiedziała do wielkiego mędrca: „O święty panie, proszę, powstrzymaj się, dopóki nie przewiozę cię na drugi brzeg.”
17. Słysząc jej słowa, król Joginów Parāśara puścił jej dłoń. Dotarł na drugi brzeg.
18. Dręczony pożądaniem, mędrzec ponownie chwycił dziewczynę. Drżąca dziewczyna przemówiła do miłosiernego mędrca.
19. „O wielki mędrcze, mam nieprzyjemny zapach i ciemną cerę. Jestem córką Niszādy. Ty jesteś najdoskonalszym z Joginów o niezwykle szlachetnych myślach.”
20. „Nasze zjednoczenie nie jest właściwe, jak szkło bez wartości nie pasuje do złota. Seksualne zjednoczenie dwóch osób tej samej klasy i cech może przynieść błogość.”
21. Gdy mędrzec tak do niej przemówił, dziewczyna natychmiast zamieniła się w Jodźanagandhę, (tę, której zapach rozchodzi się na odległość jodźany), o pięknych rysach i urodzie.
22. Dręczony pożądaniem, mędrzec ponownie ją chwycił. Widząc, że jest zdeterminowany, by ją posiąść, znów przemówiła.
23. „W Wedach jest powiedziane, że stosunek seksualny powinien odbywać się w nocy, a nie za dnia. Uprawianie miłości w ciągu dnia niesie wielką szkodę. Jest to potępiane.”
24. „Dlatego proszę, poczekaj, aż zapadnie noc. Teraz wszyscy ludzie nas zobaczą, a także mój ojciec, który stoi na drugim brzegu.”
25. Słysząc jej słowa, najwyższy mędrzec natychmiast stworzył zasłonę ze śniegu, dzięki sile swojej zasługi.
26. Gdy zasłona mgły się rozprzestrzeniła i wyglądało to jak noc, dziewczyna, bojąc się poddać stosunkowi, znów przemówiła do mędrca.
27. „O Joginie, twoje nasienie nigdy nie zawodzi. Możesz mnie posiąść i odejść. O święty panie, zajdę w ciążę, co wtedy się ze mną stanie?”
28. „O inteligentny mędrcze, moja dziewiczość zostanie zrujnowana, ludzie będą się ze mnie śmiać. Co powiem mojemu ojcu?”
Parāśara powiedział:
29. O dziewico, o ukochana dziewczyno, baw się ze mną swobodnie z miłosnym uczuciem. Powiedz mi, czego pragniesz. Spełnię to.
30. Czyniąc moje starania owocnymi, będziesz znana jako Satjawatī. Zasłużysz na szacunek wszystkich Joginów, a nawet bogów.
Satjawatī powiedziała:
31-32. Jeśli ani mój ojciec, ani matka, ani żadna inna osoba na ziemi nie dowie się o tym, jeśli moja dziewiczość nie zostanie naruszona, o panie, jeśli syn urodzony ze mnie osiągnie cudowną moc jak ty, jeśli moje ciało będzie na zawsze wydzielać słodki zapach i jeśli zachowam młodość, wtedy mnie przyjmij.
Parāśara powiedział:
33. Posłuchaj mnie, o ukochana dziewczyno, wszystkie twoje pragnienia zostaną spełnione. Urodzi się ci syn wielkiej sławy, będący częścią Wiszṇu.
34. Wiedz, że istnieje powód, dla którego ogarnęło mnie pożądanie. Nawet widząc piękno niebiańskich nimf, mój umysł nigdy wcześniej nie został poruszony.
35. Widząc ciebie śmierdzącą rybami, zostałem oczarowany. O dziewczyno, linie narysowane przez Brahmā na czole nie mogą okazać się nieprawdziwe.
36. O urodziwa damo, twój syn będzie autorem Purāṇ, klasyfikatorem Wed i będzie sławny w trzech światach.
37. O wielki mędrcze, po tych słowach i nacieszeniu się piękną dziewczyną, mędrzec, ekspert w Jodze, obmył się w Jamunie i szybko się oddalił.
38. Ona zaszła w ciążę i na wyspie na rzece Jamunā1 natychmiast urodziła syna o blasku słońca i przypominającego Kāmadewę.
39. W lewej ręce trzymał naczynie z wodą, a w prawej miał doskonały kij. Miał splątane włosy w odcieniu bursztynu i lśnił wielkim blaskiem.
40. Natychmiast po narodzinach świetlisty mędrzec przemówił do swojej matki: „O matko, idź, gdzie zechcesz, a ja także pójdę, dokąd zapragnę.”
41. „O matko, kiedykolwiek będziesz miała jakieś zadanie, kiedykolwiek zapragniesz w myślach, proszę, przywołaj mnie. Natychmiast przybędę, aby spełnić twoje pragnienie.”
42. Po tych słowach i oddaniu czci stopom matki, mędrzec, skarbnica pokuty, odszedł, by odbyć pokutę w świętych miejscach, oczyszczając się z grzechów.
43. Ona także wróciła do swojego ojca. Cnotliwa kobieta była przytłoczona miłością do swojego syna. Wspominała jego działania i uważała to wydarzenie za swoje wielkie szczęście.
44. Ponieważ chłopiec urodził się na wyspie, był znany jako Dwaipajana. Ponieważ skatalogował różne gałęzie Wed, jest sławiony jako Wedawjāsa.
45-49. Odwiedził te święte miejsca: na początku Tīrtharādźa,2 które obdarza cnotą, miłością, bogactwem i zbawieniem, Naimisza,3 Kurukszetra,4 Gaṅgadwara,5 Awaṇtika,6 Ajodhjā,7 Mathurā,8 Dwaraka,9 Amarāwatī,10 Saraswatī,11 Sindhusaṅga,12 miejsce, gdzie Gaṅgā łączy się z oceanem,13 Kāńćī,14 Trjaṃbaka,15 siedem świętych brzegów Godāwarī,16 Kālańdźara, Prabhāsa,17 Badarikāśrama,18 Mahālaja,19 Oṃkārakszetra,20 Pauruszottama,21 Gokarṇa,22 Bhrygukaćcza,23 Bhrygutuṅga,24 Puszkara,25 Śrīparwata26 i Dhārātīrtha. Dokonał tam ablucji zgodnie z rytuałem i odbył pokutę.
50-51. Wędrując po różnych świętych miejscach w różnych krajach, syn Kāliki dotarł do miasta Wārāṇasī,27 gdzie sam Wiśweśwara i Annapūrṇā, wielka bogini, skarbnice miłosierdzia, jaśnieją, aby dać zbawienie oddanym.
52. Po dotarciu do świętego miejsca Wārāṇasī i odwiedzeniu Maṇikarṇikā, wielki mędrzec odrzucił grzechy nagromadzone w milionach wcieleń.
53-57. Po ujrzeniu Wiśweśa i innych Liṅga, po kąpieli w stawacj, sadzawkach, studniach i jeziorach, po oddaniu pokłonu wszystkim Winājakom, po klęknięciu przed wszystkimi Gaurī, po oddaniu czci Kālarādźa i Bhairawa, pożeraczowi wszystkich grzechów, po gorliwym wysławianiu Daṇḍanājaka i innych ważnych Gaṇów, po przebłaganiu Ādikeśawa i innych ważnych Keśawów, po wielokrotnym pokłonie przed Lolārka i innymi ważnymi słońcami oraz po ofiarowaniu kulek ryżowych we wszystkich świętych miejscach, ta zasłużona dusza ustanowił Wjāseśwara Liṅga, widok którego sprawia, o brāhmini, że człowiek staje się mistrzem wszystkich nauk jak Bryhaspati.
58-59. Po gorliwym wielbieniu Wiśweśa i innych Liṅga, zaczął często rozmyślać: „Który to Liṅga natychmiast obdarza Siddhi i poprzez wielbienie którego wielkiego boga będziemy w stanie osiągnąć wszystkie nauki i przez którego błogosławieństwo mogę mieć moc tworzenia Purāṇ?”
60-73. Są miliony Liṅga; spośród nich którą powinienem ustanowić, do której się zwrócić? Czy to ma być Oṅkāranātha, czy Kryttiwāseśwara, czy Kedāreśa, czy Kāmeśa, czy Ćandreśa, czy Triloćana, czy Kāleśa, czy Wryddhakāleśa, czy Kalaśeśwara, czy Dźjeszṭheśa, czy Dźambukeśa, czy Dźaigīszawjeśwara, czy Daśāśwamedhesana, czy Drumaćaṇḍeśa, czy Drykkeśa czy Garuḍeśa, czy Gaṇeśwara, czy Prasannawadaneśa, czy Dharmeśa, czy Tārakeśwara czy Nandikeśa czy Niwāseśa, czy Patrīśa, czy Prītikeśwara, czy Parwateśa, czy Paśupati, czy Hāṭakeśwara czy Bryhaspatīśwara, czy Tilabhāṇḍeśa czy Bhārabhūteśwara, czy Mahālakszmīśwara czy Maruteśa, czy Moksześa; czy Gaṅgeśa, czy Narmadeśwara, czy Kryszṇeśa, czy Parameśāna, czy Ratneśwara, czy Jāmuneśa, czy Lāṅgalīśa, czy Wiśweśwara czy Awimukteśwara, czy Wiśālākszīśa, czy Wjāghreśwara, czy Warāheśa, czy Widjeśwara czy Waruṇeśa, czy Widhīśa, czy Harikeśeśwara, czy Bhawānīsa, czy Kapardīśa, czy Kandukeśa czy Adźeśwara czy Wiśwakarmieśwara, czy Wīreśwara, czy Nādeśa, czy Kapileśa, czy Bhuwaneśwara, czy Wāszkulīśa czy Mahādewa, czy Siddhīśwara czy Wiśwedeweśwara czy Wīrabhadreśwara czy Bhairaweśwara, czy Amryteśa; czy Satīśa czy Pārwatīśwara czy Siddheśwara, Mataṅgeśa czy Bhūtīśwara, czy Āszāḍhīśa, Prakāśeśwara, czy Koṭirudreśwara, czy Madālaseśwara, czy Tilaparṇeśwara, Hiraṇjagarbheśwara czy ma to być Madhjameśwara?”
74. Rozważając tak, Wjāsa, oddany Śiwie, z umysłem stabilnym w medytacji, zastanawiał się przez chwilę.
75-77. „O, teraz sobie przypominam. Wcześniej o tym zapomniałem. Moje pragnienie zostało spełnione. Jest jedna Liṅga, którą czczą Siddhowie. Obdarza cnotą, miłością, bogactwem i zbawieniem. Jej widok i dotyk oczyszcza umysł. Otwiera bramę do nieba. Znajduje się w wielkim świętym centrum, świętym centrum Siddhów, w Awimukta. Tam znajduje się wielki Liṅga o nazwie Madhjameśwara.”
78. W Kāśī nie ma innego Liṅga oprócz Madhjameśwara, dla którego ujrzenia bogowie przybywają tutaj na każde święto.
79. Dlatego należy czcić pana Madhjameśwara. Wielu brāhminów osiągnęło Siddhi poprzez jego przebłaganie.
80. Śiwa jest nazywany Madhjameśwara, ponieważ przebywa głównie w centrum Kāśī, aby obdarzać ludzi szczęściem.
81. To czcząc to bóstwo, Gandharwa Tumburu i niebiański mędrzec Nārada stali się biegli w sztuce muzyki.
82. To przebłagując Jego, Wiszṇu nabył sztukę obdarzania zbawieniem; a Brahmā, Wiszṇu i Rudra stali się odpowiednio stwórcą, podtrzymującym i niszczycielem.
83. Kubera stał się panem bogactwa; Wāmadewa głową wielbicieli Śiwy; bezdzietny Khaṭwāṅga został pobłogosławiony dziećmi.
84. Niebiańska nimfa Ćandrabhāmā o słodkim jak kukułka głosie została wchłonięta w Liṅgę, kiedy tańczyła przepełniona emocjami.
85. Śrīkara, syn pasterki, zwrócił się do Madhjameśwara i osiągnął przywództwo Gaṇów dobroczynnego Śiwy.
86. Dzięki łasce Madhjameśwara, dwóch bogów, Śukra i Bryhaspati, szanowani przez Asurów i bogów, stali się mistrzami wszelkiej wiedzy.
87. Ja również będę czcić pana Madhjameśwara i natychmiast osiągnę moc do stworzenia Purāṇ.
88. Po podjęciu tej decyzji mędrzec Wjāsa, syn Satjawatī, wykąpał się w wodach Gaṅgi i odprawił święte obrzędy i praktyki.
89. Czasami żywił się tylko liśćmi, czasami owocami i warzywami, czasami wiatrem lub wodą, a czasami pościł całkowicie i odprawiał święte obrzędy.
90. W ten sposób poprzez te praktyki wyrzeczenia święty mędrzec trzykrotnie dziennie czcił Madhjameśwarę kwiatami różnych drzew.
91. Tak upłynął długi czas. Pewnego dnia wcześnie rano mędrzec wracał po kąpieli w wodach rzeki Gaṅgā.
92. Święty mędrzec ujrzał pana Madhjameśwara, darczyńcę pragnień wielbicieli, pośrodku Liṅgi.
93. Jego lewą stronę zdobiła Umā. Na górnej części ciała nosił skórę tygrysa. Jego ciało wyglądało pięknie z falującymi wodami Gaṅgā w jego splątanych włosach.
94. Światło księżyca z jesiennego półksiężyca tworzyło jasne plamy na jego lokach. Święty popiół (bhasma) był rozsmarowany po całym jego ciele. Jego ciało było białe jak kamfora lub drzewo Ardźuna.
95. Przyjął postać pięcioletniego chłopca, którego oczy były szerokie aż do uszu. Jego wargi były czerwone jak koral. Nosił ozdoby odpowiednie dla chłopca.
96. Blask jego ciała przewyższał dumę miliona Kupidynów. Był nagi. Jego lotosowa twarz promieniała uśmiechem. Radośnie śpiewał hymny Sāman.
97-98. Ujrzawszy Śiwę, pana Umā, bezgraniczny ocean miłosierdzia, znanego z miłości do wielbicieli i łatwego do przebłagania, z uradowaną, miłą twarzą, niedostępnego nawet dla Joginów, krewnego strapionych i Pana w formie Świadomości, mędrzec zaśpiewał pieśń modlitwy, z głosem przepełnionym oddaniem.
Wjāsa powiedział:
99. „O panie bogów, O szczęśliwy, który jesteś łaskawy dla przyjmujących schronienie, o Panie niedostępny dla słów, umysłu i działań, niewidzialny nawet dla Joginów.
100. O panie Umā, nawet Wedy nie pojmują twojej wielkości. Ty sam jesteś stwórcą wszechświata, podtrzymującym i niszczycielem.
101. Jesteś pierwszy i najważniejszy ze wszystkich bogów. Jesteś istnieniem, wiedzą i błogością. Nie masz imienia ani rodowodu. O Sadāśiwa, jesteś wszechwiedzący.
102. Ty sam jesteś wielkim Brahmanem; tym, który rozwija węzeł Mājā, nieskalanym przez trzy atrybuty, jak liść lotosu, który pozostaje nietknięty przez wodę.
103. Nie masz ani narodzin, ani trybu życia. Nie masz ojczyzny ani rodziny. Mimo to jesteś panem trzech światów. Spełniasz pragnienia trzech światów.
104. Ani Brahmā, ani Wisznu, ani bogowie, w tym Indra, ani wiodący Joginowie nie znają twojej istoty. Czcimy ciebie o takich cechach.
105. Wszystko pochodzi od ciebie. Jesteś wszystkim – panem Gaurī, zabójcą Tripura, chłopcem, młodzieńcem, starcem. Jednoczę Cię z moim sercem.
106. Pokłon panu Śiwie, który zasługuje na cześć wielbicieli, pokłon starożytnej istocie; pokłon Śiwie, wielkiemu Ātmanowi.”
107. Po takim wysławieniu, gdy mędrzec Wjāsa pokłonił się na ziemi, uradowany chłopiec przemówił do niego.
108. „O Joginie, wybierz swój dar, cokolwiek masz na myśli. Nie ma niczego, czego nie można ci dać, ponieważ jestem podporządkowany moim wielbicielom.”
109. Wtedy uradowany mędrzec Wjāsa, wielki w ascezie, wstał i odpowiedział: „O panie, co jest przed tobą ukryte, o wszechwiedzący?
110. Jesteś wszechobecnym Duszą i dawca wszystkiego. Dlaczego pan zmusza mnie do żebrania, które jest przyczyną cierpienia?”
111. Słysząc te słowa Wjāsy o pobożnym umyśle, pan Śiwa, który przyjął postać chłopca, uśmiechnął się i powiedział:
Chłopiec powiedział:
112. „O najdoskonalszy spośród tych, którzy znają Brahmana, pragnienie, które nosisz w sercu, niewątpliwie zostanie spełnione już wkrótce.
113. Ja, wszechobecny pan, umieszczę się w twoim gardle, o brāhminie, i sprawię, że sprawnie napiszesz Itihāsę i Purāṇy.
114. Święty hymn „Abhilāszāszṭaka” (Osiem Wersów o Pragnieniu), który właśnie wypowiedziałeś, spełni pragnienia ludzi, którzy przez rok będą go czytać lub recytować w świątyni Śiwy trzy razy dziennie.
115. Recytacja tego hymnu przyczynia się do wzrostu wiedzy i intelektu. Jest źródłem wszelkiego bogactwa oraz darczyńcą cnoty i zbawienia dla ludzi.
116. Nawet głupiec, który wstaje wcześnie rano, bierze kąpiel, czci Liṅga Śiwa i recytuje ten hymn przez rok, osiągnie status Bryhaspati, nauczyciela bogów.
117. Hymn ten, recytowany przez rok w obecności Liṅgi, zarówno przez kobietę, jak i mężczyznę, przy zachowaniu odpowiednich ograniczeń, zwiększy intelekt i wiedzę.”
118. Po tych słowach chłopiec Śiwa zniknął, stapiając się z Liṅgą. Wjāsa, wzruszony i przepełniony miłością, uronił łzy oddania.
119. Wjāsa, który w ten sposób otrzymał błogosławieństwo od wielkiego pana Madhjameśwara, z radością skomponował osiemnaście Purāṇ.
120-122. Osiemnaście Purāṇ: Brāhma, Pādma, Waiszṇawa, Śaiwa, Bhāgawata, Bhawiszja, Nāradīja, Mārkaṇḍeja, Āgneja, Brahmawaiwarta, Laiṅga, Wārāha, Wāmana, Kaurma, Mātsja, Gāruḍa, Skānda i Brahmāṇḍa przynoszą sławę i zasługi tym, którzy słuchają chwały Śiwa.
Sūta powiedział:
123. Wymieniłeś osiemnaście Purāṇ. O najznakomitszy spośród znawców Wed, proszę zdefiniuj je teraz.
Wjāsa powiedział:
124. To samo pytanie zostało zadane Nandikeśwara przez Taṇḍi, brāhmińskiego Jogina. Powiem ci, co on odpowiedział.
Nandikeśwara powiedział:
125. O Taṇḍi, Brahmā, czterogłowy bóg, jest głównym narratorem. Dlatego pierwsza Purāṇa nazywa się Brāhma.
126. Druga Purāṇa nosi nazwę Padma, ponieważ opisuje wielkość Padmakalpy.
127. Inna Purāṇa, skomponowana przez Parāśara i objaśniająca szczegóły dotyczące Wisznu, nazywana jest Waiszṇawa Purāṇa. Uznaje się ją za dzieło Wjāsa, ponieważ między ojcem a synem nie ma różnicy.
128. Znawcy Purāṇ nazywają tę Purāṇę Śiwa Purāṇą, ponieważ zawiera wiele opowieści o Śiwie w swojej pierwotnej i późniejszej formie.
129. Tam, gdzie wspomina się historie bogini Durgā, nazywa się ją Bhāgawata Purāṇą oraz Dewīpurāṇą.28
130-131. Purāṇa opowiadana przez Nāradę jest nazywana Nāradīja. Siódma Purāṇa nosi nazwę Mārkaṇḍeja, ponieważ narratorem jest wielki mędrzec Mārkaṇḍeja. Ponieważ związana jest z bogiem ognia, nazywana jest Āgneja. A ponieważ opowiada o przyszłych wydarzeniach, nazywa się ją Bhawiszja Purāṇa.
132. Ponieważ opisuje transformację Brahmana, nosi nazwę Brahmawaiwarta. A ponieważ wspomina historię Liṅgi, nazywana jest Liṅga Purāṇa.
133-135. O mędrcze, dwunasta Purāṇa, Wārāha, nazywa się tak, ponieważ zawiera historię Wārāhy, wielkiego dzika. W Skanda Purāṇie narratorem jest sam pan Śiwa, a słuchaczem – Skanda. W Wāmana Purāṇie opisuje się historię Wāmany (Boga-Karła). W Kūrma Purāṇie przedstawiona jest opowieść o Kūrma (żółwiu-bogu). Mātsja Purāṇa nosi swoją nazwę, ponieważ została wygłoszona przez Mātsję. Gāruḍa Purāṇa nazywa się tak, ponieważ jej narratorem jest sam Gāruḍa. Ponieważ opowiada o całym kosmicznym jajku, ostatnia Purāṇa nosi nazwę Brahmāṇḍa Purāṇa.
Sūta powiedział:
136. To pytanie zadałem inteligentnemu Wjāsie. Od niego usłyszałem definicje Purāṇ.
137. Tak oto narodził się Wjāsa, syn Satjawatī i Parāśara. Skomponował on wspaniałą Mahābhāratę oraz Purāṇa Saṃhitā.
138. O brāhminie, nie miej wątpliwości, dlaczego Satjawatī uprawiała miłość z Parāśarą i Śantanu.
139. To cudowne narodzenie miało swoje głębokie przyczyny. W historiach wielkich ludzi inteligentni powinni dostrzegać ich dobre cechy.
140. Ten, kto czyta lub słucha tej wielkiej tajemnicy, zostaje uwolniony od wszystkich grzechów i jest honorowany w świecie mędrców.
Przypisy:
- Rzeka Jamunā jest uosobiona jako córka słońca przez jego żonę Saṃdźńā. ↩︎
- Prajāga jest sławnym miejscem pielgrzymkowym u zbiegu rzek Ganges i Dźumna w lesie Naimisza (Śiwa Purāṇa 1.1.4). Znajduje się ono na północnym brzegu Gangesu (Skanda Purāṇa 2.2.12.36). Imię ‘Prajāga’ zostało zapisane przez Hwen Thsang w siedemnastym wieku i jest tak stare jak panowanie Aśoka, który wzniósł kamienny słup około 235 roku p.n.e. Władcy Guptów uważali zbieg rzek u Prajāga za widzialny symbol Madhjadeśa. ↩︎
- Naimisza, dzisiejszy Nimsar, jest świętym regionem Uttarapradeśa w dystrykcie Sitapur, na brzegu Gomatī. Naimisza był świętym regionem w wieku Kryta, Puszkara w epoce Tretā, Kurukszetra w wieku Dwāpara, a Ganges w epoce Kali. ↩︎
- Leży na południe od Thanesar, niedaleko Panipatu w prowincji Harjana. ↩︎
- Gaṅgādwāra odpowiada współczesnemu Haradwāra. Znane jest również pod różnymi nazwami, takimi jak Mokszadwāra, Haridwāra i Mājāpura. Por. Sk 4.1.7.114.
Kećidūćurharidwāraṃ mokszadwāraṃ tataḥ pare |
gaṅgādwāraṃ ća ke’pjāhūḥ kećana mājāpuraṃ punaḥ || ↩︎ - Miasto Awanti jest identyfikowane z Udźdźajinī, współczesnym Udźdźain. ↩︎
- Znajduje się nad rzeką Saraju w regionie Audh, niedaleko Faizabad w stanie Uttar Pradeś. ↩︎
- Położona na prawym brzegu rzeki Jamunā. Pierwotnie nazywana Madhuwana od demona Madhu, który tam panował. ↩︎
- Dwārakā lub Dwārawatī, związana z Panem Kryszṇą, jest identyfikowana z miastem o tej samej nazwie w Kathiawarze. Została założona przez Kryszṇę z powodu ciągłych najazdów i prześladowań ze strony Dźarāsandha. Szczegóły można znaleźć w Geographical Encyclopedia of Ancient and Medieval India (Bajpai). ↩︎
- Znajduje się nad rzeką Kryszṇā w stanie Madras. ↩︎
- Saraswatī. Rzeka Saraswatī była rzeką graniczną Brahmāwarta, domu wczesnych Aryjczyków i była dla nich, z dużym prawdopodobieństwem, świętą rzeką, taką jaką Ganges był przez długo dla ich potomków. Jako rzeka jest chwalona za moce nawożenia i oczyszczania swych wód i jako dawczyni płodności, tuszy i bogactwa. – Dowson: Hindu Mythology Str. 284; także D. C. Sarkar, G.A.M.I. Str. 40. Ta święta rzeka mająca źródła we wzgórzach Sirmur w górskim paśmie Śiwalik w Himalajach, wypływała na równiny w rejonie Ambala w Pendżabie. Ostatecznie wpadała do Ghaggeru, który w starożytnych czasach nosił imię Saraswatī. Literatura Sanskrytu mówi o jej zniknięciu w Wināśana (blisko dzisiejszej Sirsa) w Kurukszetra we Wschodnim Pendżabie.
Może również odnosić się do Mallikā Saraswatī, Koṭirudra-saṃhitā (Śiwapurāṇa), rozdział 1, wers 41 (rzeka niezidentyfikowana). ↩︎ - Jest to miejsce, gdzie Indus łączy się z Morzem Zachodnim. ↩︎
- Górna część Zatoki Bengalskiej jest znana jako Gaṅgā-Sāgara, ponieważ tutaj Gaṅgā wpływa do morza. ↩︎
- Tożsame ze współczesnym Conjeeveram. Kāńćī (współczesne Conjeeveram), jedno z siedmiu świętych miast Hinduizmu, znajduje się na południu Indii nad rzeką Palār. Jest to Kien-chi-pu-lo (Kāńćīpura) wspomniane przez chińskiego pielgrzyma Hiuen Thsanga. Miasto było podzielone na dwie części: Wiszṇu Kāńćī i Rudra Kāńćī. Odniesienie tutaj dotyczy tej pierwszej. ↩︎
- To święta góra, źródło rzeki Godā. ↩︎
- Rzeka Godā wypływa z Ghatów Zachodnich, przepływa przez Dekan i uchodzi do Zatoki Bengalskiej. Śiwa Purāṇa pomija wzmiankę o siedmiu świętych miejscach na jej brzegach. ↩︎
- Prabhāsa to słynne miejsce pielgrzymek w Saurāszṭra, południowej części Kathiawaru. ↩︎
- Jest to szczyt głównego pasma Himalajów w Garhwalu. Znajduje się tam świątynia Nara-Nārājaṇa i jest to święte miejsce pielgrzymek. Szczegóły można znaleźć w Geographical Encyclopedia of Ancient and Medieval India (Bajpai). ↩︎
- Ten szczyt w Himalajach nie został dotychczas zidentyfikowany. ↩︎
- Święte miejsce pielgrzymek śiwaickich w dystrykcie Nimar w Madhja Pradeś. ↩︎
- Puruszottamapurī jest identyczne z Bhuwaneśwarą (w Orisie) lub z miastem w tym regionie. ↩︎
- Gokarṇa, „krowie ucho”, to miasto święte dla Śiwa w Nepalu nad rzeką Bāgamatī. Istnieje również święte wzgórze o tej nazwie na zachodnich Ghatach w pobliżu Goa. Nie można ustalić, które z tych dwóch miejsc jest tutaj wspomniane. ↩︎
- Bhrygukaksza jest identyczne z Bharukaćczą (Broach). Było rezydencją mędrca Bhrygu. ↩︎
- Bhrygutuṅga to jeden ze szczytów Himalajów. Według Warāhapurāṇy (rozdz. 146.45-46) jest to góra w Nepalu na wschodnim brzegu Gandaki, gdzie mędrzec Bhrygu miał swoją pustelnię. Wāmana-purāṇa (81.33) lokuje ją w pobliżu rzeki Witastā i Himawat. Zob. Geographical Encyclopedia of Ancient and Medieval India (Bajpai) Część I, s. 70. ↩︎
- Święte miejsce w pobliżu Adźmer, słynące z jeziora Puszkara. ↩︎
- Śrīśaila lub Śrīparwata to jedno ze świętych wzgórz południa, górujące nad rzeką Kryszṇā. Znajduje się tam słynne sanktuarium Mallikārdźuna, jedno z dwunastu Dźjotirliṅgów. ↩︎
- Kāśikā lub Kāśī, znana jako Wārāṇasī. Położona na lewym brzegu Gangesu, była stolicą kraju o tej samej nazwie. Być może jest to Kassida lub Kassidia wspomniana przez Ptolemeusza, nazwana na cześć Kāśīrādźa, jednego z wczesnych przodków rodu księżycowego, którego następcami było dwudziestu potomków, w tym słynny Diwodāsa, który tu panował i odprawiał wiele ofiar konnych. Miasto jest święte dla Śiwy, ponieważ znajduje się tu Wiśweśwara, jeden z dwunastu Dźjotirliṅga. ↩︎
- Według Śiwa-purāṇa, śiwaicka Purāṇa Dewībhāgawata, a nie wiszṇuicka Purāṇa Mahābhāgawata, należy do osiemnastu Purāṇ. Zob. Winternitz H.I.L. Tom 1 Część 2, s. 486-87. ↩︎
