Śatarudra Saṃhitā – Rozdział 19 – Opowieść o Durwāsasie

Nandīśwara powiedział:

1. O wielki mędrcze, posłuchaj teraz z miłością innej opowieści o Śiwie – jak Śiwa narodził się jako Durwāsas dla utrzymania cnoty.
2. Atri, syn Brahmy, był wielkim mędrcem. Był świętym i znał Brahmana. Był mężem Anasūji. Był inteligentny i ściśle przestrzegał poleceń Brahmy.
3. Na polecenie Brahmy udał się wraz z żoną na górę Rykszakula,¹ aby tam odprawić pokutę z pragnieniem otrzymania syna.
4. Na brzegach rzeki Nirwindhjā,² mędrzec, który opanował swój oddech i uwolnił się od sprzecznych emocji, odprawiał wielką pokutę przez sto lat.
5. Postanowił w umyśle: „Niech ten jeden wielki Pan, kimkolwiek jest, wolny od zniekształceń, obdarzy mnie łaską posiadania syna.”
6. Upłynęło wiele czasu podczas tej świętej pokuty. Z niego samego wyłonił się święty płomień ognia.
7. O wielki mędrcze, światy zostały niemal spalone przez ten płomień. Indra, inni bogowie oraz niebiańscy mędrcy także zostali przez niego dotknięci.
8. Wtedy, bardzo udręczeni tym płomieniem, o mędrcze, Indra, inni bogowie oraz mędrcy pośpieszyli do siedziby Brahmy.
9. Złożywszy pokłon i wychwalając Brahmę, bogowie wyrazili mu swój żal. O drogi, Brahmā wraz z Dewami natychmiast udał się do siedziby Wiszṇu.
10. O mędrcze, po dotarciu tam razem z bogami, Brahmā złożył pokłon i wysławił Wiszṇu, wyrażając mu swój bezgraniczny smutek.
11. Wiszṇu również, w towarzystwie Brahmy i Dewów, pośpieszył do siedziby Rudry. Po dotarciu tam złożył pokłon i wychwalał Pana Śiwę.
12. Po oddaniu mu czci, Wiszṇu wyjawił Śiwie swój żal spowodowany płomieniem, który powstał z pokuty Atri.
13. O mędrcze, tak zgromadzeni razem Brahmā, Wiszṇu i Śiwa naradzili się nad dobrem światów.
14. Trzej bogowie, Brahmā i pozostali, najwięksi spośród dawców łask, natychmiast udali się do pustelni Atri, aby udzielić mu daru.
15. Ujrzawszy ich, noszących swe charakterystyczne znaki, doskonały mędrzec Atri złożył im pokłon i wychwalał ich z szacunkiem, wypowiadając miłe słowa.
16. Zdziwiony bramin, pokorny syn Brahmy, przemówił do tych bogów – Brahmy, Wiszṇu i Śiwy – z dłońmi złożonymi w czci.

Atri powiedział:

17. „O Brahmā, o Wiszṇu, o Śiwo, jesteście godni czci w trzech światach. Jesteście panami i władcami oraz przyczyną stworzenia, utrzymania i zniszczenia.
18. W towarzystwie żony medytowałem tylko nad jednym Panem, aby uzyskać syna – nad tym Panem, kimkolwiek jest, który znany jest jako Īśwara.
19. Jak to możliwe, że wy trzej bogowie, najwięksi spośród dawców łask, przyszliście tutaj? Proszę, rozwiejcie moją wątpliwość, a potem udzielcie upragnionego daru.”
20. Usłyszawszy jego słowa, trzej bogowie odpowiedzieli: „O wielki mędrcze, to, co się wydarzyło, jest zgodne z tym, co postanowiłeś.
21. My trzej jesteśmy wielkimi panami i jednakowo przodującymi w dawaniu łask. Dlatego urodzą się tobie trzej synowie, pochodzący z naszych części.
22. Będą oni znani na świecie jako ci, którzy powiększają sławę swych rodziców.” Po tych słowach trzej bogowie radośnie powrócili do swoich siedzib.
23. Po otrzymaniu daru, mędrzec radośnie wrócił do swojej pustelni wraz z Anasūją. O mędrcze, był uradowany i doświadczył błogości najwyższego Brahmana.
24. Wówczas Brahmā, Wiszṇu i Śiwa, radośni mistrzowie różnych boskich zabaw, narodzili się jako synowie jego żony.
25. Część Brahmy narodziła się wielkiemu mędrcowi jako księżyc z Anasūji. Wyrzucony przez bogów do oceanu, tylko on jeden zdołał się z niego wydostać.
26. O mędrcze, część Wiszṇu narodziła się z tej kobiety, żony Atri, jako Datta, który rozwinął wielką ścieżkę wyrzeczenia.
27. Część Śiwy narodziła się z tej żony Atri jako doskonały i wybitny mędrzec Durwāsas, który szerzył wzniosłą cnotę.
28. Śiwa, stając się Durwāsasem, który powiększał bramińską świetność, wystawiał na próbę pobożność wielu ludzi. Był pełen miłosierdzia.
29. Król Ambarīsza, potomek słonecznej dynastii, został przez niego poddany próbie. O wielki mędrcze, posłuchaj tej opowieści.
30. Król Ambarīsza był panem ziemi obejmującej siedem kontynentów.³ Regularnie i z niezachwianą dyscypliną przestrzegał rytuału Ekādaśī.
31. Król miał mocne postanowienie, że będzie wypełniał rytuał przerwania postu w dzień Dwādaśī.
32. Dowiedziawszy się o jego regularnej praktyce, doskonały mędrzec Durwāsas, zrodzony z części Śiwy, przybył do niego z licznymi uczniami.
33. Król miał właśnie zamiar przerwać post, uświadomiwszy sobie, że pozostało już bardzo mało czasu Dwādaśī, gdy przybył mędrzec. Król zaprosił go na posiłek.
34. Wówczas mędrzec Durwāsas udał się na rytualną kąpiel wraz ze swymi uczniami. Aby wystawić króla na próbę, mędrzec celowo się opóźniał.
35. Zrozumiawszy, że w przeciwnym razie naruszyłby święte nakazy, król wypił niewielką ilość wody i czekał na przybycie mędrca.
36–37. W międzyczasie mędrzec powrócił. Dowiedziawszy się, że król już wypił wodę, mędrzec, zrodzony z części Śiwy, który przyjął tę formę, by wystawić pobożność na próbę, bardzo się rozgniewał na króla. Wypowiedział surowe słowa, by sprawdzić jego cnotę.

Durwāsas powiedział:

38. „O nikczemny królu, zaprosiwszy mnie, ale nie nakarmiwszy, sam wypiłeś wodę. Pokażę ci tego skutek, gdyż jestem karcicielem niegodziwców.”
39-40. Po tych słowach wstał, a jego oczy zapłonęły gniewem i zamierzał go spalić. Natychmiast rozbłysnął dysk Sudarśana aby ochronić króla i spalić mędrca, nieświadomy, że był on częścią Śiwy. Został zwiedziony przez Māję Śiwy.
41. W tym momencie bezcielesny niebiański głos przemówił do Ambarīszy, szlachetnej duszy, wielbiciela Brahmy i Wiszṇu.

Głos z niebios powiedział:

42. O królu, ten dysk został dany Wiszṇu przez Śiwę. Teraz płonie przeciwko Durwāsasowi. Ucisz go.
43. Ten mędrzec Durwāsas jest samym Śiwą, którego dysk został dany Wiszṇu. O doskonały królu, nie bierz go za zwykłego mędrca.
44. Ten wielki mędrzec przyszedł tutaj po to, aby wystawić twoją pobożność na próbę. Szukaj u niego schronienia. W przeciwnym razie nastąpi wielkie zniszczenie.

Nandīśwara powiedział:

45. O wielki mędrcze, po tych słowach głos z niebios umilkł. Ambarīsza również zaczął wysławiać mędrca, który był częścią Śiwy.

Ambarīsza powiedział:

46. Jeśli posiadam zasługę z jałmużny i ofiar, jeśli dobrze wypełniłem mój duchowy obowiązek, a nasza rodzina uważa braminów za boskich, niech broń Wiszṇu się uspokoi.
47. Jeśli nasz Pan, przychylny wobec wielbicieli, jest uradowany moim oddaniem, niech ta broń – Sudarśana – całkowicie się uspokoi.

Nandīśwara powiedział:

48-49. Gdy był tak wysławiany przed Durwāsasem, dysk Sudarśana, który pierwotnie należał do Śiwy, całkowicie się uspokoił. Rozpoznawszy w nim część Śiwy, król Ambarīsza, który odzyskał spokój umysłu, złożył pokłon mędrcowi, którego uznał za wcielenie Śiwy przybyłe, by wystawić jego ślub na próbę.
50. Mędrzec, zrodzony z części Śiwy, bardzo się uradował. Spożył posiłek i obdarzył go upragnionym błogosławieństwem. Następnie powrócił do swojej siedziby.
51. O mędrcze, opowiedziałem ci historię Durwāsasa w kontekście próby jakiej poddał Ambarīszę. O wielki mędrcze, posłuchaj teraz innej opowieści o nim.
52. O mędrcze, za sprawą warunku ustanowionego przez Kālę pod postacią mędrca, poddał on próbie Rāmę, syna Daśarathy.
53. W tym samym czasie Lakszmaṇa został posłany przez Durwāsasa. O mędrcze, Rāma natychmiast porzucił brata zgodnie z wcześniejszym ustaleniem.
54. Historia ta została różnorodnie opowiedziana i rozpowszechniona na świecie przez mędrców. Jest dobrze znana uczonym, dlatego nie opisuję jej szczegółowo.
55. Widząc jego ślub jako stały i niezachwiany, mędrzec bardzo się uradował. Uradowany mędrzec Durwāsas obdarzył go upragnionymi błogosławieństwami.
56. Wystawił również na próbę zdecydowanie Pana Kryszny. O doskonały mędrcze, posłuchaj także tej historii. Opowiem ci ją.
57. Na prośbę Brahmy, Wiszṇu narodził się jako syn Wāsudewy, aby odciążyć Ziemię oraz chronić ludzi prawych.
58. Pan Kryszna zgładził niegodziwych, wielkich grzeszników, tych, którzy dręczyli braminów i łajdaków. Chronił wszystkich dobrych ludzi i braminów.
59. Kryszna, syn Wāsudewy, okazywał wielkie oddanie braminom. Codziennie karmił wielu braminów licznymi soczystymi potrawami.
60. Wieść, że Kryszna jest szczególnie oddany braminom, rozeszła się wszędzie. O mędrcze, pragnąc go zobaczyć, mędrzec udał się do Kryszny.
61. Przywiązał Krysznę i jego małżonkę Rukmiṇī do rydwanu, a sam usiadł w środku. Kryszna ciągnął rydwan z radością.
62. Mędrzec zszedł z rydwanu. Był uradowany niezłomnością Kryszny i pobłogosławił go, aby jego ciało stało się niezniszczalne jak diament.
63. O mędrcze, pewnego razu doskonały mędrzec Durwāsas zażywał kąpieli w niebiańskiej rzece Gaṅgā,⁴ gdy nagle został obnażony. Stał się obiektem ciekawości i zawstydził się.
64. Draupadī, która również kąpała się w rzece, podała mu kawałek swego ubrania i w ten sposób uratowała go przed hańbą.
65. Gdy strzęp tkaniny dopłynął do niego niesiony nurtem, mędrzec okrył nim swoje intymne części. Wtedy poczuł wobec niej wdzięczność.
66. Obdarzył ją błogosławieństwem nieustannie rozmnażających się fałd odzienia. Później Draupadī uszczęśliwiła Pāṇḍawów dzięki temu darowi.
67. Ten święty mędrzec wydał polecenie Wiszṇu i zgładził dwóch niegodziwych królów, którzy go obrazili pod postacią dwóch młodych łabędzi.
68. Dzięki swej doskonałej bramińskiej świetlistości ustanowił na świecie ścieżkę wyrzeczenia, zgodnie z nakazami świętych pism.
69. Przez pouczenia i oświecenie podniósł wielu. Poprzez przekazywanie wiedzy wielu doprowadził do wyzwolenia.
70. Tak więc życie mędrca Durwāsasa było różnorodne i cudowne, sprzyjające bogactwu, sławie i długowieczności. Tym, którzy go słuchają, przynosi spełnienie wszystkich pragnień.
71. Ten, kto z oddaniem i radością wysłuchuje lub czyta historię o Durwāsasie, zazna szczęścia tu i w zaświatach.