Nārada powiedział:
1. Jak ludzie nie są nasyceni piciem nektaru, tak ja nie jestem nasycony, słuchaniem opowieści o Panu Śiwie z księżycem na czole, w tym o zniszczeniu Śaṅkhaćūḍy.
2. Proszę, opowiedz mi kolejną historię o tym wielkim duchu, Panu Śiwie, który, używając mocy Māji, oddaje się boskim igraszkom radosnym dla wielbicieli.
Brahmā powiedział:
3. Po usłyszeniu opowieści o zniszczeniu Śaṅkhaćūḍy, Wjāsa, syn Satjawatī,1 zapytał o to samo wspaniałego mędrca, syna Brahmy.
4. Sanatkumāra opowiedział Wjāsie – synowi Satjawatī – pomyślną i godną podziwu opowieść o Panu Śiwie.
Sanatkumāra powiedział:
5. O Wjāso, posłuchaj pomyślnej opowieści o Panu Śiwie i Andhace – jak ten ostatni uzyskał przywództwo nad Gaṇami od Śiwy, wielkiego ducha.
6. O wielki mędrcze, osiągnął on przywództwo po wielkiej walce z bogami i poprzez wielokrotne przebłaganie Pana Śiwy z sāttwicznym oddaniem.
7. Cudowne jest, naprawdę cudowne jest wielkie imię Śiwy. Śiwa chroni tych, którzy szukają w nim schronienia. Jest przychylny wielbicielom. Oddaje się rozmaitym igraszkom.
8. Gdy usłyszał o chwale Pana z bykiem na sztandarze, mędrzec, syn Gandhawatī, pokłonił się z oddaniem wielkiemu mędrcowi, synowi Brahmy, i wypowiedział te pełne sensu słowa.
Wjāsa powiedział:
9. O święty, o panie mędrców, kim jest ten Andhaka? W której rodzinie wojowników na ziemi narodził się ten potężny Andhaka? Jakie było jego pochodzenie? Jakie znaczenie?
10. O synu Brahmy, proszę powiedz mi to wszystko w całości wraz z tajemnymi aspektami. Ty2 nauczyłeś się tego dobrze od Kārttikeji, syna Pana Śiwy o niezmierzonym blasku.
11. Jak uzyskał on przywództwo nad Gaṇami od wspaniałego Śiwy? Naprawdę, ten Andhaka był błogosławiony, skoro został Panem Gaṇów.
Brahmā powiedział:
12. Słysząc te słowa syna Brahmy, wypowiedziane do Wjāsy – ojca Śuki,3 który pragnął usłyszeć o cudownych zabawach Pana Śiwy, przynoszące dobro słuchaczowi –
Sanatkumāra powiedział:
13. Dawno temu Śiwa, cesarz bogów, łaskawy dla swoich wielbicieli, udał się z Kailāsy do Kāśī4 w towarzystwie Pārwatī, córki góry i Gaṇów, pragnąc tam oddać się zabawom.
14. Zbudował tam swoją stolicę. Na jej strażnika wyznaczył bohatera Bhairawę. Następnie w towarzystwie Pārwatī, córki góry, oddawał się wielu zabawom, radosnym dla ludzi.
15. Pewnego razu udał się na górę Mandara,5 by podziwiać jej wspaniałość. Długo się tam bawił z Pārwatī i różnymi czołowymi walecznymi Gaṇami.
16. Gdy bawili się na wschodnich grzbietach góry Mandara, Pārwatī żartobliwie i figlarnie zakryła oczy Śiwy, pana straszliwych czynów.
17. Zakryła jego oczy swymi dłońmi jak lotos, które miały blask koralu i złotego lotosu. Gdy oczy Śiwy zostały zakryte, natychmiast rozprzestrzeniła się wielka ciemność.
18. W wyniku kontaktu z Panem Śiwą, z jej dłoni nagrzanej ogniem z oka na jego czole wypłynął radosny sok miłosny i zaczął obficie kapać.
19. Nastąpiło poczęcie i objawiła się przerażająca nieludzka istota. Była wściekła, niewdzięczna, ślepa,6 zdeformowana i czarna. Miała splątane włosy i cienkie włosy na całym ciele.
20. Śpiewała, płakała, śmiała się, tańczyła, wystawiała język jak wąż i ryczała przeraźliwie. Gdy to dziwne stworzenie się pojawiło, Śiwa uśmiechnął się i powiedział do Pārwatī:
Pan Śiwa powiedział:
21. „To ty sama to zrobiłaś, zakrywając moje oczy. O ukochana, dlaczego teraz się tego boisz?” Słysząc te słowa Śiwy, Pārwatī z uśmiechem zdjęła ręce z jego oczu.
22. Gdy światło rozprzestrzeniło się wszędzie, ślepa istota wydała się jeszcze straszliwsza. Widząc to stworzenie, Pārwatī zapytała swego pana Śiwę:
Pārwatī powiedziała:
23. O Panie, czym jest to brzydkie i ohydne stworzenie, które się przed nami narodziło? Powiedz mi prawdę – dlaczego zostało stworzone? Przez kogo? Czyim jest dzieckiem?
Sanatkumāra powiedział:
24. Słysząc te słowa ukochanej, matki trzech światów, skłonnej do igraszek i będącej przyczyną narodzin ślepych istot, Pan Śiwa uśmiechając się rzekł:
Pan Śiwa powiedział:
25. O Pārwatī, ty o tajemniczych czynach, posłuchaj. Gdy zamknęłaś moje oczy, to stworzenie o cudownie straszliwej mocy narodziło się z mego potu. Nazwane zostanie Andhaka.
26. Ty jesteś przyczyną jego stworzenia, choć nie w sposób naturalny. Będzie on strzeżony z miłością przez Gaṇów, jak również przez ciebie wraz z twoimi towarzyszkami. Jego dobro zależy od ciebie. O szlachetna pani, przemyśl to inteligentnie i zrób wszystko, co należy.
Sanatkumāra powiedział:
27. Usłyszawszy słowa swego pana, Pārwatī okazała wielkie współczucie. W towarzystwie swych przyjaciółek zadbała na rozmaite sposoby o jego bezpieczeństwo, jakby był jej własnym synem.
28. W tym czasie Asura Hiraṇjāksza, pod naciskiem swojej żony, która była zazdrosna widząc wielu synów starszego brata swego męża, zapragnął mieć syna.7 Wyruszył zatem późną zimą.
29. Udał się do lasu i rozpoczął pokutę, by uzyskać syna. Pragnąc ujrzeć Pana Śiwę, podjął surową ascezę, pokonując namiętności gniewu itd., stając się nieczułym na bodźce zewnętrzne jak kłoda drewna.
30. Pan z trójzębem został zadowolony jego pokutą. O wielki braminie, przybył tam, by udzielić mu błogosławieństwa. Gdy dotarł na miejsce, Pan Śiwa, władca z bykiem na sztandarze, powiedział do czołowego Daitji:
Pan Śiwa powiedział:
31. „O panie Daitjów, nie tłum zbytnio swych zmysłów. Dlaczego podjąłeś ten święty rytuał? Powiedz, czego pragniesz. Jestem Śiwą, spełniam pragnienia. Spełnię to, czego zapragniesz.”
Sanatkumāra powiedział:
32. Usłyszawszy przyjemne słowa Pana Śiwy, Daitja Hiraṇjāksza bardzo się ucieszył. Złożył dłonie z szacunkiem i pokornie pochylił głowę. Wysławiając go i kłaniając się na wiele sposobów, przemówił do Pana Śiwy.
Hiraṇjāksza powiedział:
33. O Panie z księżycem na czole, nie mam potężnego syna godnego rodu Daitjów. W tym celu podjąłem pokutę. O Panie bogów, daj mi potężnego syna.
34. Mój brat ma pięciu synów o nieskończonej waleczności, a najstarszym z nich jest Prahlāda. Ja nie mam żadnego syna. Moja linia może wygasnąć. Kto odziedziczy po mnie moje królestwo?
35. Tylko ten zasługuje na miano syna, kto cieszy się królestwem odziedziczonym po ojcu albo zdobytym siłą. Tylko taki ojciec może nazywać się ojcem posiadającym syna.
36. Miejsce w niebie przysługuje tylko tym, którzy mają synów – jak twierdzą uczeni i cnotliwi. Wszystkie istoty żywe są w tej kwestii aktywne.8
37. Człowiek, którego ród wygasa, nie osiąga wyższych światów.9 Dla uzyskania potomstwa ludzie czczą bóstwa.
Sanatkumāra powiedział:
38. Usłyszawszy te słowa króla, współczujący Śiwa był zadowolony i rzekł: „O władco Daitjów, syn nie może się narodzić z twego nasienia, ale dam ci syna.
39. Mój syn Andhaka ma taką samą siłę jak ty. Nikt nie zdoła go pokonać. Wybierz go na swego syna. Porzuć troski i przyjmij go jako swego syna.”
40. Po tych słowach uradowany Pan oddał syna Hiraṇjākszy.10 Śiwa, wielka dusza, pierwotny władca Bhūtów, niszczyciel Tripurów, straszliwy bóg, odszedł w towarzystwie Pārwatī.
41. Otrzymawszy syna od Śiwy, ten Daitja okrążył go trzykrotnie i uczcił wieloma hymnami. Uradowany, szlachetny Asura powrócił do swego królestwa.
42. Otrzymawszy syna od Śiwy, demon o wielkiej i straszliwej mocy pokonał wszystkich bogów i zaciągnął ziemię do Pātāli.
43. Wtedy bogowie, mędrcy i Siddhowie przebłagali Wiszṇu o nieskończonej energii, który przyjął formę Dzika, ucieleśnienia wszystkich ofiar i istot, o przerażającym wyglądzie.
44–46. Rozdzielił on ziemię uderzając ryjem i wkroczył do Pātali. Zmiażdżył setki Daitjów nosem i potężnymi zakrzywionymi kłami. Rozgromił armie Asurów kopnięciami nóg jaśniejących jak błyskawica. Miał cudownie straszliwy blask. Swym Sudarśanem, lśniącym jak dziesięć milionów słońc, odciął płonącą głowę Hiraṇjākszy i spalił złych Daitjów na popiół. Potem z radością ukoronował swego syna Andhakę na króla Daitjów.
47. Powrócił do swej siedziby. Podniósł ziemię z Pātali za pomocą swoich kłów. Podtrzymał ją jak dawniej.
48. Wysławiany przez bogów, uradowanych mędrców i Brahmę, Pan Wiszṇu o ogromnym ciele, który przyjął postać Dzika, ukończył zadanie i powrócił do swego niebiańskiego miejsca.
49. Gdy Hiraṇjāksza, król Asurów, został zabity przez Wiszṇu przyjmującego postać Dzika,11 bogowie, mędrcy i inne istoty żywe rozradowały się.
Przypisy:
- Satjawatī, matka Wjāsy, była również nazywana Matsjagandhā, Mīnagaṅdhā lub Gandhawatī. Zob. niżej w wersecie 8. ↩︎
- Odczyt „twajā” zamiast „majā” lepiej pasuje do kontekstu. ↩︎
- Śuka był synem Wjāsy. Mówi się, że opowiedział Bhāgawatapurāṇę królowi Parīkszitowi. ↩︎
- Kāśikā lub Kāśī, znana jako Wārāṇasī. Położona na lewym brzegu Gangesu, była stolicą kraju o tej samej nazwie. Być może jest to Kassida lub Kassidia Ptolemeusza, nazwana na cześć Kāśīrādźa, jednego z wczesnych przodków rodu księżycowego, który został zastąpiony przez dwudziestu potomków, w tym słynnego Diwodāsa, który panował i odprawił wiele ofiarowani konia w tym miejscu. Miasto to jest święte dla Śiwa, ponieważ ustanawiono tu Wiśweśwara, jedno z dwunastu Dźjiotirliṅga. ↩︎
- Mandara: góra w hinduskiej mitologii używana przez bogów i demony jako laska do ubijania (mleka) w czasie Samudra-Manthana wydaje się być ważnym wzgórzem zawierającym piękne jaskinie. Wciąż istnieje wzgórze o tej nazwie w podokręgu Banka w okręgu Bhagalpur (Bihar). Jest wymieniane ze względu na obfitość różnych metali oraz różnorodność flory i fauny. Uważa się ją za świętą górę związaną z Śiwa – Sk. 5.2.4.23-26. Istnieje także inna góra o tej samej nazwie w paśmie górskim Malaja, które będąc siedzibą Bogów i Ryszich, gdzie znajduje się Āśrama mędrca Agastja. ↩︎
- Aby poczytać opowieść o konflikcie między ślepym Asurą Andhaką a Panem Śiwą por. Matsja Purāṇa, rozdz. 179. Symboliczne interpretacje tego epizodu: Matsjapurāṇa – A Study, s. 275–277. ↩︎
- Odnosi się do Hiraṇjakaśipu, starszego brata Hiraṇjākszy. Ten pierwszy miał pięciu synów, podczas gdy drugi nie miał żadnego. Zob. werset 34 poniżej. ↩︎
- Czwarta pāda sanskryckiego tekstu jest niejasna. Stąd niniejsze angielskie tłumaczenie tej części ma charakter przypuszczalny. ↩︎
- Starożytne indyjskie pisma utrzymują, że człowiek nie może wejść do nieba, jeśli nie ma syna. Niniejszy kontekst pokazuje, że pogląd ten panował nawet wśród Asurów. ↩︎
- Zwyczaj adopcji synów istniał w starożytnych Indiach. Adoptowany syn miał te same prawa co syn naturalny. Mógł składać ofiary za zmarłego ojca i legalnie dziedziczyć jego majątek. Z kontekstu wynika, że praktyka ta była obecna również wśród Asurów. ↩︎
- Odnosi się to do Daitji Hiraṇjākszy, który wciągnął ziemię w głębiny oceanu. Wiszṇu przybrał postać Dzika, zabił Daitję i przywrócił ziemię na jej pierwotne miejsce. ↩︎
