Wjāsa powiedział:
1. O święty panie, synu Brahmy, słyszałem wcześniej, że Pan Śiwa zabił wielkiego Asurę Dźalandharę.
2. O inteligentny, proszę, opowiedz szczegółowo historię Pana z półksiężycem na głowie. Kto mógłby nasycić się słuchaniem o nieskazitelnej chwale Pana?
Sūta powiedział:
3. Na taką prośbę Wjāsy, wielki mędrzec i syn Brahmy, obdarzony wymowną mową, wypowiedział następujące znaczące słowa bez uniesienia.
Sanatkumāra powiedział:
4. O mędrcze, pewnego razu Bryhaspati i Indra udali się na Kailāsę z wielkim oddaniem, aby zobaczyć Pana Śiwę.
5-6. Dowiedziawszy się o przybyciu Bryhaspati i Indry, którzy pragnęli go ujrzeć, Pan Śiwa zapragnął wystawić ich wiedzę na próbę. W związku z tym Pan, doskonały cel ludzi prawych, stanął na ich drodze w nagiej postaci, z poskręcanymi włosami i promiennym obliczem.
7-9. Bryhaspati i Indra szli z radością. Po drodze zobaczyli tę cudowną osobę o ogromnych rozmiarach. Był on spokojny i opanowany, bardzo promienny, z poskręcanymi włosami na głowie. Miał jasną karnację, długie ramiona i szeroką pierś. Jego widok był przerażający. Nie rozpoznawszy, że osoba stojąca na ich drodze to sam Śiwa, Indra, dumny ze swej władzy, przemówił do niego.
Indra powiedział:
10. „Kim jesteś? Skąd przybyłeś? Jakie jest twoje imię? Powiedz mi prawdę. Czy pan Śiwa jest w swej siedzibie, czy udał się gdzieś indziej?”
Sanatkumāra powiedział:
11. O mędrcze, na pytanie Indry, on nic nie odpowiedział. Indra zapytał go ponownie. Ale nagi człowiek nie odezwał się ani słowem.
12. Indra, najwyższy pan światów, zapytał jeszcze raz. Pan, wielki Jogin, który przybiera różne formy, milczał.
13. Nagi Pan, choć wielokrotnie pytany przez Indrę, nie powiedział nic, gdyż chciał wystawić Indrę na próbę.
14. Wtedy pan bogów, dumny z bogactwa trzech światów, rozgniewał się. Zganił Pana z poskręcanymi włosami i powiedział te słowa.
Indra powiedział:
15. „O złośliwy, choć pytany, nie odpowiedziałeś mi. Dlatego zabiję cię moim piorunem. Kto może cię ocalić?”
Sanatkumāra powiedział:
16. Po tych słowach, spojrzawszy na niego groźnie, Indra uniósł swój piorun, aby go zabić.
17. Widząc, że Indra podnosi swój piorun, Śiwa uniemożliwił mu jego upadek, czyniąc jego rękę zdrętwiałą.
18. Wówczas Śiwa rozgniewał się. Jego oczy stały się przerażające. Płonął ogniem swego blasku.
19. Indra został spalony wewnętrznie przez zdrętwienie swego ramienia, niczym wąż, którego moce zostały stłumione przez magiczne zaklęcia.1
20. Widząc jego blask, Bryhaspati natychmiast zrozumiał, że to sam pan Śiwa, i oddał mu pokłon.
21. Wówczas szlachetny Bryhaspati złożył dłonie w geście czci, padł przed nim na ziemię i zaczął wysławiać pana.
Bryhaspati powiedział:
22. Pokłon Śiwie, głównemu władcy bogów, najwyższej duszy, trójokiemu, posiadającemu poskręcane włosy.
23. Pokłon Panu wspierającemu uciśnionych, niszczycielowi Andhaki2 i Tripurów, tożsamemu z Brahmą, Parameszṭhinowi.
24. Pokłon Śiwie o nieparzystych oczach, o rozmaitych, zniekształconych i przewyższających formach, przekraczającemu wszystkie kształty.
25. Pokłon niszczycielowi ofiary Dakszy, dawcy owoców ofiary, tożsamemu z ofiarą i inicjatorowi największych rytuałów.
26. Pokłon Śiwie, niszczycielowi Czasu, o formie Czasu, noszącemu czarne węże, wielkiemu Panu i wszechobecnemu.
27. Pokłon niszczycielowi głowy Brahmy,3 wychwalanemu przez Brahmę i Księżyc. Pokłon Tobie, przychylnemu braminom. Pokłon Tobie, wielka duszo.
28. Ty jesteś ogniem, wiatrem, eterem, wodą, ziemią, słońcem, księżycem, gwiazdami i całym układem słonecznym.
29. Ty sam jesteś Wiszṇu, Brahmą i jesteś przez nich wychwalany; jesteś wielkim panem, mędrcami Sanaką i innymi. Ty jesteś Nārada, wielki święty.
30. Ty sam jesteś panem wszystkich światów, duszą wszechświata. Jesteś obecny we wszystkim i różny od wszystkiego; jesteś ponad Prakryti.
31. Przy pomocy atrybutu radźasu tworzysz światy przyjmując imię Brahma. Jesteś tożsamy z Wiszṇu w atrybucie sattwa i chronisz cały wszechświat.
32. Przy pomocy atrybutu tamasu przyjmujesz postać Śiwy, o wielki Boże, i sam pochłaniasz wszechświat złożony z pięciu żywiołów.
33. Dzięki mocy medytowania nad Tobą, o stwórco wszechświata, słońce świeci, księżyc wydziela nektar, a wiatr wieje.
34. O Śiwa, dzięki mocy medytowania nad Tobą chmury zsyłają deszcz, Indra chroni światy niczym swych synów.
35. Dzięki mocy medytowania nad Tobą chmury, bogowie i wielcy mędrcy pełnią swoje zadania. Obawiają się Ciebie.
36. O Śiwa, przez służbę Twoim lotosowym stopom, ludzie na ziemi nie oddają czci bogom i cieszą się pomyślnością świata.
37. Przez służbę Twoim lotosowym stopom ludzie osiągają najwyższy cel, niedostępny dla wszystkich i nieosiągalny nawet dla Joginów.
Sanatkumāra powiedział:
38. Po wysławieniu Śiwy, dobroczyńcy światów, Bryhaspati sprawił, że Indra padł do stóp Śiwy.
39. Gdy Indra, pan bogów, padł do Jego stóp z pochyloną głową, Bryhaspati pokornie przemówił do Śiwy z pochyloną głową.
Bryhaspati powiedział:
40. O wielki panie, przychylny uciśnionym, proszę, podnieś Indrę, który padł do Twych stóp. Uspokój gniew bijący z Twoich oczu.
41. O wielki panie, bądź zadowolony. Ochroń Indrę, który szukał w Tobie schronienia. Niech ten ogień płynący z oka na czole zostanie uśmierzony.
Sanatkumāra powiedział:
42. Usłyszawszy te słowa Bryhaspati, Śiwa, pan bogów, ocean miłosierdzia, przemówił donośnym i potężnym głosem.
Pan Śiwa powiedział:
43. O Bryhaspati, jakże mógłbym ponownie przyjąć gniew, który już wydobył się z mojego oka? Wąż nie zakłada ponownie zrzuconej skóry.
Sanatkumāra powiedział:
44. Usłyszawszy te słowa Śiwy, umysł Bryhaspati ogarnął lęk i przemówił z przygnębieniem.
Bryhaspati powiedział:
45. O święty panie, wielbiciele naprawdę zawsze zasługują na współczucie. O Śiwa, spraw więc, aby twoje imię Bhaktawatsala (przychylny wielbicielom) okazało się prawdziwe.
46. O panie bogów, powinieneś skierować ten ognisty blask gdzie indziej. O wynoszący wszystkich wielbicieli, podnieś Indrę.
Sanatkumāra powiedział:
47. Na taką mowę Bryhaspati rozradowany Śiwa, niszczyciel cierpień tych, którzy mu się kłaniają, noszący imię Bhaktawatsala, tak odpowiedział Bryhaspati.
Śiwa powiedział:
48. O drogi, jestem uradowany twą pochwałą. Udzielę ci znakomitego błogosławieństwa. Od tej pory będziesz znany jako Ożywiciel, ponieważ przywróciłeś życie Indrze.
49. Wyrzucę ten ogień, który zrodził się z mojego oka na czole i który miał zabić Indrę, aby go nie dotknął.
50. Tak mówiąc, pochwycił ten cudowny blask zrodzony z oka na czole4 i rzucił go w słone morze.
51. Następnie pan Rudra, pełen boskich zabaw, zniknął z pola widzenia. Bryhaspati i Indra zostali uwolnieni od lęku i napełnieni radością.
52. Osiągnąwszy bezpośrednie widzenie Śiwy, dla którego przybyli, Bryhaspati i Indra stali się usatysfakcjonowani i z radością powrócili do swoich siedzib.
Przypisy:
- Dla podobieństwa idei i wyrażenia por. Raghuwaṃśa Kālidāsy II.32. ↩︎
- Andhaka był potężnym Asurą, który stał się tak arogancki, że próbował porwać zarówno Śiwę, jak i Pārwatī. W lesie Mahākāla w Awanti stoczono wielką bitwę, w której Śiwa zabił Asurę i otrzymał przydomek „pogromca Andhaki”. ↩︎
- Pięć głów Brahmā: Gdy cztery twarze Brahmā zablokowały się wzajemnie w swych funkcjach z powodu erotycznego impulsu Brahmā, wtedy z jego Tapasu powstała piąta głowa na szczycie i ta głowa była pokryta splątanymi lokami. Na obrazie numer 382 z okresu Kuśāna w Mathura, piąta głowa na szczycie jest pokazana z wąsami, brodą i długimi lokami, rys, który jest odnajdywany tylko w okresie Kuśāna od pierwszego do trzeciego wieku n.e. Ale później piąta głowa została usunięta i przedstawiono nową teorię (której zaprzecza ŚP 1.8.8), że głowa Brahmā została obcięta przez Rudra. Faktem było, że piąta głowa odpowiadająca żywiołowi Ākāśa została uczyniona niewidzialną, będąc symbolem jego nieprzejawionej formy (Awjakta mūrti) i że przejawiły się tylko cztery pozostałe. – V.S. Agrawal: M.P. A Study. ↩︎
- Śiwa przedstawiany jest jako bóg o trzech oczach. Jego trzecie oko, znajdujące się na środku czoła, jest bardzo niszczycielskie. Spopieliło ono Kāmę. Oko to zwykle pozostaje zamknięte. Gdy się otwiera, jego spojrzenie niesie zniszczenie. Podczas okresowego rozpuszczenia wszechświata niszczy wszystkich bogów i stworzenia. ↩︎