Sanatkumāra powiedział:
1. Wówczas Śiwa, wielki pan, siedząc na rydwanie i wyposażony we wszystko, przygotował się do całkowitego spalenia trzech miast – miast wrogów bogów.1
2-3. Pan stał w cudownej pozie Pratjālīḍha przez sto tysięcy lat. Łuk był dobrze napięty i trzymany blisko głowy. Strzała była założona. Palce mocno zaciskały się na łuku. Oczy były skupione.
4. Gaṇeśa był usadowiony na kciuku. W tym czasie trzy miasta nie znalazły się na drodze celu pana dzierżącego trójząb.
5. Wtedy z przestworzy, nieparzystooki Śiwa, który tam stał trzymając łuk i strzałę, usłyszał pomyślny głos.
6. „O panie pana wszechświata, nie zabijesz Tripurów, dopóki pan Gaṇeśa nie zostanie uczczony”.
7. Usłyszawszy te słowa, Śiwa, niszczyciel Andhaki, wezwał Bhadrakālī i oddał cześć bogu o słoniowym obliczu, Gaṇeśi.
8-9. Gdy Gaṇeśa został uczczony, gdy stojąc na przedzie był zadowolony, pan Śiwa ujrzał trzy miasta potężnych Asurów, synów Tāraki, połączone razem.
10. Mówi się, że gdy wielki pan Śiwa, pan bogów, najwyższy Brahman, czczony przez wszystkich, jest obecny, nie wypada mówić, że osiągnął sukces dzięki łasce innego boga.
11. On jest niezależny, wielkim Brahmanem, zarówno posiadającym, jak i pozbawionym atrybutów. Jest niewidzialny, jest nieskalaną najwyższą duszą.
12. On jest duszą pięciu bóstw. Jest czczony przez pięciu bogów.2 On jest wielkim panem. Nie ma innego godnego czci. Jest ostatecznym schronieniem wszystkich.
13. Lub też, o mędrcze, działania Śiwy, pana bogów, dawcy łask, są jak najbardziej właściwe, jako że stanowią jego boską zabawę.
14. Gdy wielki Bóg powstał po oddaniu czci Śiwie, trzy miasta połączyły się w jedną całość.
15. O mędrcze, gdy trzy miasta złączyły się w jedność, rozległ się burzliwy okrzyk radości wśród szlachetnych bogów i innych.
16. Wtedy wszyscy bogowie, Siddhowie i mędrcy wykrzyknęli „Zwycięstwo!” i wysławiali Śiwę, który ma osiem kosmicznych ciał.3
17-18. Wówczas Brahmā i Wiszṇu, pan światów, powiedzieli: „Nadszedł czas zabicia Asurów, o wielki Boże. Trzy miasta synów Tāraki połączyły się w jedność. O panie, prosimy, wykonaj zadanie bogów.
19. O panie bogów, prosimy wypuść strzałę i spal trzy miasta na popiół, aby znów się nie rozdzieliły.”
20. Wtedy napinając mocno łuk i zakładając strzałę Pāśupata godną czci, pomyślał on o Tripurach.
21. Potem pan Śiwa, biegły w doskonałej boskiej zabawie, z jakiegoś powodu spojrzał na nie z pogardą.
22. Śiwa jest zdolny spalić trzy miasta w mgnieniu oka, jednak pan Śiwa, cel ludzi prawych, czekał na właściwy moment.
23. Pan bogów jest zdolny spalić trzy światy jednym spojrzeniem. O panie, dla rozgłosu naszej sławy powinieneś wypuścić strzałę.
24. Wysławiany przez Wiszṇu, Brahmę i innych bogów, pan Śiwa zapragnął spalić trzy miasta swoją strzałą.
25-26. W pomyślnej chwili zwanej Abhilāsza naciągnął łuk i wydał cudowny, nieznośny dźwięk cięciwy. Zwrócił się do wielkich Asurów i ogłosił własne imię. Śiwa wypuścił strzałę, która miała blask niezliczonych słońc.
27. Strzała, która była utworzona przez Wiszṇu, a której stalowym grotem był bóg ognia, zapłonęła i spaliła trzech Asurów, którzy mieszkali w trzech miastach. Usunęła tym samym ich grzechy.
28. Trzy miasta, spopielone, spadły na ziemię otoczoną czterema oceanami.4
29. Ponieważ powstrzymali się od czczenia Śiwy, setki Asurów zostały spalone przez ogień wywołany strzałą. Wołali w męce „Biada! Biada!”.
30. Tārakāksza został spalony wraz z dwoma braćmi. Wspomniał swego pana Śiwę, który jest przychylnie nastawiony do swych wielbicieli.
31. Lamentując na różne sposoby i wpatrując się w pana Śiwę, w myślach zwrócił się do niego z błaganiem.
Tārakāksza powiedział:
32. „O Śiwa, jesteś znany z tego, że jesteś nam przychylny. Jeśli kiedykolwiek w przyszłości nas spalisz, uczyń to razem z naszymi krewnymi. Niech tak się stanie zgodnie z tą prawdą.
33. To, co trudne i niedostępne dla bogów i Asurów, zostało przez nas osiągnięte. Niech nasz intelekt będzie oczyszczony przez nasze myśli o Tobie w każdym wcieleniu.”
34. O mędrcze, na rozkaz Śiwy, ci Asurowie zostali spaleni i obróceni w popiół przez ogień5 jeszcze gdy wypowiadali te słowa.
35. Inni Asurowie również – dzieci i starcy – zostali całkowicie spaleni, o Wjāsa, na rozkaz Śiwy i szybko obróceni w popiół.
36. Tak jak wszechświat spala się na końcu jednej Kalpy, tak samo wszystko i wszyscy tam – kobiety, mężczyźni i pojazdy – zostali obróceni w popiół przez ten ogień.
37. Niektóre kobiety zostały oderwane od swych mężów, których obejmowały i zostały spalone przez ogień. Niektóre spały, inne były odurzone, a jeszcze inne wyczerpane po miłosnych igraszkach. Wszystkie zostały spalone.
38-39. Niektóre, częściowo spalone, obudziły się i biegały tu i tam. Padały nieprzytomne i omdlewały. Nie ocalała nawet najmniejsza cząstka – ruchoma czy nieruchoma – która nie zostałaby dotknięta przez ten straszliwy ogień Tripury, z wyjątkiem Maji, niezniszczalnego Wiśwakarmana Asurów.
40. Ci, którzy nie byli przeciwni bogom, zostali ocaleni przez blask Śiwy – ci, którzy pobożnie szukali schronienia u pana Śiwy w czasie przeciwności.
41. Niezależnie czy Asurowie, czy inne istoty – ci, których zbiorowe działania nie były niszczycielskie – zostali ocaleni; inni, o przeciwnych czynach, zostali spaleni w ogniu.
42. Dlatego ludzie prawi powinni podejmować wszelkie możliwe wysiłki, aby unikać nikczemnych czynów, przez które sami siebie niszczą.
43. Niech nikt nie znajdzie się w takim położeniu, jak mieszkańcy trzech miast. Taka jest opinia wszystkich. Jeśli jednak zdarzy się to przypadkiem – niech się stanie.
44. Ci, którzy czcili Śiwę wraz z rodziną, osiągnęli krainę Gaṇapati, dzięki czci oddanej Śiwie.
Przypisy:
- Uwagi na temat spalenia Tripury: Purāṇy przedstawiają różne wersje spalenia Tripurī. Obecna wersja to klasyczna legenda oparta na starożytnej tradycji. Istnieje jednak inna wersja, która barwnie opisuje zniszczenia, ucisk i okrucieństwa dokonywane przez Gaṇów, przypominające te, jakich dopuścił się w swych najazdach wódz Hūṇów, Mihirakula. Istnieje zawoalowana aluzja do tego wydarzenia, ponieważ Agni zostaje nazwany Mlećcza (Matsja Puraṇa 188.51). W relacji Śiwa Puraṇa o Tripuradāha nie ma takiego anachronizmu. ↩︎
- Pięciu bogów – Brahmā, Wiszṇu, Rudra, Skanda i Indra (zob. Śiwa Purāṇa, Widjeśwara Saṃhitā 14.48) – jest w istocie tożsamych ze Śiwą, ale mają również swoje odrębne formy, w których pozostają mu podporządkowani. Zgodnie z inną wersją, pięciu bogów to syn, Gaṇeśa, Durgā, Rudra i Wiszṇu. ↩︎
- Śatapatha-brāhmaṇa (6.1.3.1-18) przedstawia następującą wersję ośmiu form Śiwy: „Kiedy zasada życia stała się widoczna, nie miała imienia, więc zapłakała. Pradźāpati zapytał o przyczynę i dowiedziawszy się, że dziecko pragnie imienia, nadał mu kolejno imiona: Rudra, Śarwa, Paśupati, Ugra, Aśani, Bhawa, Mahādewa i Īśāna. Z tej koncepcji pisarze puraniczni rozwinęli doktrynę Aszṭamūrti, czyli ośmiu form Śiwy. W rzeczywistości osiem form Śiwy symbolizuje pięć zgrubnych materialnych elementów (eter, powietrze, ogień, wodę i ziemię), dwie przeciwstawne zasady Prāṇa i Apāna (ciepło i zimno reprezentowane przez słońce i księżyc) oraz zasadę umysłu (manas), która stanowi ósmy element. ↩︎
- W starożytnej literaturze indyjskiej cztery oceany opisywane są jako otaczające ziemię z czterech stron. Najprawdopodobniej oznaczają Morze Arabskie na zachodzie, Ocean Indyjski na południu, Zatokę Bengalską na wschodzie oraz Morze Japońskie na północy. ↩︎
- Szczegółowy opis spalenia Tripury por. Matsja Purāṇa, rozdział 188. ↩︎
