Nārada powiedział:
1. Usłyszeliśmy doskonałą opowieść, która przynosi błogość, o Śiwie żyjącym w rodzinie, obejmującą również Gaṇeśę, Skandę i innych.
2. Opowiedz nam teraz z miłością historię, jak Śiwa z łatwością zabijał niegodziwców.
3. Jak Pan jedną strzałą spalił jednocześnie trzy miasta (tripura) Asurów?1 Czym była ta strzała?
4. Opowiedz historię Pana z księżycem na czole, przynoszącą szczęście bogom i mędrcom, będącą przejawem magicznej gry Śiwy.
Brahmā powiedział:
5. Zapytany pewnego razu przez Wjāsę, doskonały mędrzec Sanatkumāra opowiedział tę historię. Powtórzę ją teraz.
Sanatkumāra powiedział:
6. O Wjāso o wielkim intelekcie, posłuchaj opowieści o Panu z księżycem na czole, o tym jak niszczyciel wszechświata spalił trzy miasta (tripura) jedną strzałą.
7. O wielki mędrcze, gdy Asura Tāraka został zabity przez Skandę, syna Śiwy, jego trzej synowie podjęli surową pokutę.
8. Najstarszym z nich był Tārakāksza, młodszym był Widjunmālī, a najmłodszy był Kamalāksza. Wszyscy byli równie potężni.
9. Byli opanowani, dobrze przygotowani, zdyscyplinowani, prawdomówni, o stałym umyśle, bohaterscy i wrodzy wobec bogów.
10. Porzuciwszy wszystkie przyjemności przyciągające umysł, udali się do pieczary góry Meru2 i podjęli cudowną pokutę.
11. Trzej synowie Tāraki w porze wiosennej porzucili wszelkie pragnienia. Podejmując pokutę wzgardzili muzyką, dźwiękiem instrumentów i radością.
12. W porze letniej opanowali słońce. We wszystkich kierunkach rozpalili ogniska. Stojąc pośród nich, z wielkim oddaniem składali ofiary dla osiągnięcia sukcesu.
13. Leżeli nieprzytomni w palącym słońcu. Podczas pory deszczowej znosili bez lęku wszystkie ulewy spadające im na głowy.
14-15. Jesienią powstrzymywali głód i pragnienie. Wszystkie dobre pokarmy, stałe, pożywne i lepkie, owoce, korzenie i napoje rozdawali głodnym. Sami pozostawali niczym kamienie.
16. Wczesną zimą trwali na szczycie góry z odwagą, nieosłonięci z żadnej strony.
17. Późną zimą przebywali pod wodą albo nosili mokre, ociekające jedwabne szaty, lub pozwalali, by pokrywała ich rosa.
18. W ogóle nie byli tym udręczeni ani zmęczeni. Stopniowo zwiększali surowość pokuty. Tak trzej doskonali synowie Tāraki wykonywali tapas, mając Brahmę za przedmiot czci.
19. Zachowując skrajną surowość w pokucie, doskonali Asurowie wychudzili swe ciała poprzez wyrzeczenia.
20. Stojąc na nagiej ziemi na jednej nodze, silni Asurowie wykonywali pokutę przez sto lat.
21. Żywiąc się jedynie powietrzem i znosząc ogromne gorąco oraz cierpienie, straszliwi i niegodziwi kontynuowali pokutę przez tysiąc lat.
22. Przez tysiąc lat stali na głowach. Przez sto lat trwali z uniesionymi ramionami.
23. Tak znosili skrajne cierpienia z uporczywym złym zamiarem. Byli czujni dniem i nocą.
24. O mędrcze, tak upłynęło wiele lat, podczas gdy oni wykonywali pokutę. Myślę, że ci synowie Tāraki mieli cnotliwą determinację swych dusz ku Brahmie.
25. Zadowolony z ich pokuty, Brahmā, najwyższy pan bogów i Asurów, pełen chwały, ukazał się przed nimi, by obdarzyć ich łaską.
26. Towarzyszyli mu mędrcy, bogowie i Asurowie. Dziadek wszelkich istot przemówił do nich, uspokajając ich.
Brahmā powiedział:
27. O wielcy Asurowie, jestem teraz zadowolony z waszej pokuty. Obdarzę was wszystkim. Powiedzcie, jakie łaski chcecie otrzymać.
28. O wrogowie bogów, powiedzcie, po co wykonywaliście tę pokutę. Jestem dawcą owoców wszelkiej pokuty. Na zawsze jestem stwórcą wszystkiego.
Sanatkumāra powiedział:
29. Usłyszawszy jego słowa, pokłonili się dziadkowi z dłońmi złożonymi w geście czci i powoli wyjawili pragnienie swoich serc.
Asurowie powiedzieli:
30. O panie bogów, jeśli jesteś zadowolony, jeśli chcesz obdarzyć nas łaską, prosimy, udziel nam daru niezniszczalności z rąk każdego, każdej istoty żyjącej.
31. O panie wszechświata, uczyń nas wytrwałymi. Chroń nas przed wrogami. Niech starość, choroba ani śmierć nigdy nas nie dosięgną.
32. Pragniemy być wolni od starości i śmierci. W trzech światach chcemy poddać wszystkich innych śmierci.
33. Cóż warte są bogactwa, rozległa ziemia, doskonałe miasta, inne rodzaje ogromnych przyjemności czy wysokie stanowiska i władza?
34. Jeśli śmierć ma nadejść za pięć dni, o Brahmā, wszystko inne, co do niego należy, jest daremne. To nasza ostateczna myśl.
Sanatkumāra powiedział:
35. Usłyszawszy słowa tych pokutujących Asurów, Brahmā odpowiedział im po uprzednim przypomnieniu sobie o Śiwie, swoim panu5.
Brahmā powiedział:
36. O Asurowie, nie może istnieć niezmienna niezniszczalność. Proszę, zaniechajcie takiej prośby. Wybierzcie inny dar jaki tylko chcecie.
37. O Asurowie, istota się rodzi, umiera i z pewnością rodzi się ponownie. Ale nikt w tym świecie nie jest wolny od starości ani śmierci.
38. Z wyjątkiem Śiwy – niszczyciela Śmierci – i Wiszṇu, wszyscy inni są śmiertelni. Ci dwaj nadzorują cnotę i zło, mają formy jawne i ukryte.
39. Jeśli pokuta jest wykonywana w celu dręczenia świata, należy uznać ją za straconą. Tylko dobrze wykonana pokuta może przynieść owoc.
40. Rozważcie to uważnie, o bezbłędni, zrezygnujcie z pragnienia nieśmiertelności. Nieśmiertelność jest niemożliwa dla bogów i Asurów. Jest nieosiągalna. Nie można jej uniknąć.
41. Wybierzcie więc taką łaskę, dzięki której zrobicie coś odpowiedniego do własnej siły.3
Sanatkumāra powiedział:
42. Usłyszawszy słowa Brahmy, zastanowili się chwilę, a potem odpowiedzieli dziadkowi wszystkich światów.
Asurowie powiedzieli:
43. O panie, nie mamy żadnego miejsca, w którym moglibyśmy mieszkać szczęśliwie, chociaż jesteśmy dzielni i niezwyciężeni przez wrogów.
44. Zbuduj i daj nam trzy cudowne miasta, bogato wyposażone w skarby i niezdobyte nawet dla bogów.
45. O Nauczycielu wszechświata, Panie światów, dzięki twojej łasce będziemy poruszać się po ziemi, zamieszkując te miasta.
46. Tārakāksza rzekł wtedy: „Niech Wiśwakarmā zbuduje miasto, którego nie będą w stanie zniszczyć nawet bogowie. Niech to złote miasto będzie moje”.
47. Kamalāksza poprosił o wielkie srebrne miasto. Zachwycony Widjunmālī poprosił o miasto magnetyczne, wzmocnione stalą.
48-50. Połączymy się w południe, w czasie Abhidźit, gdy księżyc będzie w konstelacji Puszja, gdy z ciemne chmury Puszkara i Āwarta4 będą padać obfite deszcze, niewidoczni na niebie wśród gęstych chmur, u końca tysiąca lat. Miasta te nie połączą się inaczej.
51-53. O Brahmā, gdy te miasta się połączą, niech pan, który uosabia wszystkich bogów, siedząc na cudownym rydwanie z całym potrzebnym wyposażeniem, w swojej przewrotnej zabawie wypuści cudowną pojedynczą strzałę i przeszyje nasze miasta. Pan Śiwa nie jest wobec nas wrogi. Jest godny naszej czci i szacunku. Jak mógłby nas spalić? Takie mamy myśli w naszych umysłach. Trudno znaleźć kogoś takiego jak on na świecie.
Sanatkumāra powiedział:
54. Usłyszawszy ich słowa, Brahmā, dziadek i stwórca światów, wspomniał Śiwę i rzekł do nich: „Niech tak będzie”.
55. Rozkazał Maji:5 „O Maja, zbuduj trzy miasta: jedno ze złota, drugie ze srebra, a trzecie ze stali”.
56. Po wydaniu takiego rozkazu Brahmā powrócił do swojej siedziby w niebie, podczas gdy synowie Tāraki patrzyli.
57-58. Wówczas inteligentny Maja zbudował miasta dzięki swej pokucie: złote dla Tārakākszy, srebrne dla Kamalākszy, a stalowe dla Widjunmālī. Trzy doskonałe, przypominające fortece miasta znajdowały się kolejno w niebie, w przestrzeni i na ziemi.
59. Po zbudowaniu trzech miast (tripura) dla Asurów, Maja osadził ich tam, pragnąc ich dobra.
60. Wszedłszy do trzech miast (tripura), synowie Tāraki, o wielkiej sile i waleczności, doświadczali wszelkich przyjemności.
61. Znajdowało się tam wiele drzew Kalpa.6 Było mnóstwo słoni i koni. Stało tam wiele pałaców zdobionych klejnotami.
62. Powietrzne rydwany lśniące jak słoneczna kula, wysadzane kamieniami Padmarāga, poruszające się we wszystkich kierunkach, niczym blask księżyca rozświetlały miasta.
63-64. Było tam wiele pałaców, boskie wieżyczki przypominające szczyty góry Kailāsa. Były niebiańskie dziewczęta, Gandharwowie, Siddhowie i Ćāraṇowie. Znajdowały się tam świątynie Rudry. W każdym domu ludzie odprawiali rytuały Agnihotry. Byli tam doskonali bramini, biegli w świętych pismach i zawsze oddani Śiwie.
65-66. Miasta były ozdobione wieloma drzewami w starannie urządzonych ogrodach i parkach, jakby spadły z nieba. Znajdowały się tam piękne zbiorniki wodne, jeziora, studnie, rzeki i wielkie stawy. Były one bardzo piękne, pełne drzew owocowych.
67. Miasta ozdabiały obozy i namioty różnych rozmiarów oraz rydwany z pięknymi końmi. Były tam również stada słoni w rui.
68. Były tam zegary wodne, place zabaw i różne hale do nauki Wed.
69. Byli tam ludzie wszelkiego rodzaju – grzesznicy, cnotliwi, pobożni, szlachetni i ci o dobrym postępowaniu.
70. Miejsca te były uświęcone wszędzie przez cnotliwe kobiety, oddane służbie swoim mężom i niechętne złym czynom.
71. Miasta zamieszkiwali waleczni Asurowie wielkiego powodzenia, w towarzystwie swych żon, synów oraz braminów biegłych w zasadach i praktykach rytuałów wedyjskich i smārta. Surowo przestrzegali obowiązków.
72. Ludzie mieli szerokie piersi i ramiona podobne do byków. Niektórzy byli spokojnej natury, inni wojowniczej. Jedni byli łagodni, inni wściekli. Byli też garbaci i karłowaci.
73. Chronił ich Maja. Niektórzy mieli płatki niebieskiego liliowca. Ich włosy były kręcone i ciemne. Maja nauczył ich sztuk wojennych.
74. Miasta były pełne ludzi zaangażowanych w straszliwe bitwy. Było tam wielu Asurów, których bohaterstwo uświęcało oddanie Brahmie i Śiwie. Asurowie przypominali słońce, Marutów i Mahendrę. Byli potężni.
75. Były tam wykonywane wszystkie święte rytuały wspomniane w Śāstrach, Wedach i Purāṇach, ulubione przez Śiwę, a także były bóstwa ukochane przez Śiwę.
76. Tak Asurowie, synowie Tāraki, po uzyskaniu łask, żyli tam podporządkowani Maji, wielkiemu wielbicielowi Śiwy.
77. Porzucili inne części trzech światów i zamieszkali w tych miastach, rządząc królestwem według zasad Śiwy.
78. O mędrcze, minęło wiele czasu, byli oni zaangażowani w działania przynoszące zasługi i szczęśliwie rządzili tym szlachetnym królestwem.
Przypisy:
- Uwagi dotyczące „trzech miast” (tripura):
Zgodnie z obecną wersją, trzej Asurowie – Tāraka, Widjunmālī i Kamalāksza – wykonywali pokutę i uzyskali łaskę od Brahmy, aby zbudować trzy zamki: jeden z miedzi na ziemi, drugi ze srebra w przestrzeni, a trzeci ze złota. Brahmā polecił Asurowi Maja zbudowanie tych zamków dla Asurów, a później zostały one zniszczone przez Śiwę.
Zgodnie z inną wersją, Asura Bāṇa otrzymał w darze trzy miasta od Śiwy, Brahmy i Wiszṇu.
Mieszkańcy królestwa Ćedi przyjęli nazwę Tripurī dla swojej stolicy położonej nad brzegiem rzeki Narmadā. Obecnie można ją zidentyfikować z niepozorną wioską Tewar, trzynaście mil od Dźabalpuru.
Legenda o trzech miastach jest tak stara, jak literatura Brāhmaṇ. Mówi się, że Asurowie zbudowali miasto z miedzi na ziemi, ze srebra w przestworzach i ze złota w regionie niebiańskim:
„dewāśća wā asurāśća | ubhaje prādźāpatjāḥ pasprydhire | tato’surā eszu lokeszu puraśćakrire ajasmajīmewāsmin loke radźatāmantariksze hariṇīṃ diwi” – Śatapatha Brāhmaṇa 3.4.4.3 ↩︎ - Góra Meru znajduje się w centrum ziemi. Opisana jest w Purāṇach jako czteroramienna Swastyka, rozwijająca się w czterech kierunkach, z których każdy ma siedem składników. Może być identyfikowana z wyżyną Tatarstanu, na północ od Himalajów. Jest różnie nazywana jako Sumeru, Hemādri (Złota Góra), Ratnasānu (szczyt klejnotu), Karṇikāćala (góra lotosu), Amarādrī, Dewaparwata, „góra Bogów”. O jej rozciągłość i identyfikację z Wielkim węzłem Pamiru w Azji, zobacz Geografia Purān, rozdz. III, str. 47-52. ↩︎
- Oryginał tego tłumaczenia jest uszkodzony. ↩︎
- Puszkara i Āwarta – rodzaj chmur, które spuszczają na świat gwałtowny deszcz podczas jego rozpadu. ↩︎
- Majā – Asura, rzemieślnik z rodu Daitjów. ↩︎
- Kalpadruma – jedno z pięciu drzew w raju Indry, o których mówi się, że spełniają wszystkie życzenia. ↩︎
